Perušina, Ilija

PERUŠINA, Ilija (1905-1991)

Rodio se je 1. prosinca 1905. godine u Lastvi, Boka Kotarska, gdje se je školovao i 1923. godine završio nautičku školu u Kotoru. Kasniji svoj život provodio je plovedi na brodovima raznih pomorskih društava na svim morima. Godine 1926. bio je odlikovan zlatnom medaljom od predsjednika Sjedinjenih Američkih Država, jer se je posebno istakao pri spašavanju momčadi američkog scoonera "Albert W. Robinson", koji se je potopio u Sjevernom Atlantiku.

Za vrijeme Drugog svjetskog rata bio je mobiliziran pa je služio u Hrvatskim Oružanim Snagama. Napuštajudi domovinu 1945. učinio je svojim dobrim poznavanjem engleskog jezika velike usluge hrvatskim izbjeglicama u raznim logorima, sprečavajući izručenja. Došavši s ostalim izbjeglicama u Argentinu, surađuje svojim prilozima u časopisima i novinama, kao što su: Republika Hrvatska, Slobodna Riječ, Hrvatski Narod, Studia Croatica, a posebice Hrvatska Revija.

Umro je 24. veljače 1991. u Buenos Airesu. (Ramos Mejía, Prov. Buenos Aires).

PERUŠINA, Ilija (Boka kotorska 1918.-Buenos Aires 1998.)

Bio je pomorski kapetan, koji je u časopisu "Studia Croatica" objavio članak "Boka kotorska".

Perušina, Ilija - bibliografija

• Perušina, Ilija, Zadnji zbogom Viktoru Vidi: Kapetan Ilija Perušina. Hrvatska Revija-La Revista Croata, 1961, Sv. 1-2., str. 134.
• Perušina, Ilija, Engleski postupak prema Hrvatima pri izručenju i u logorima. Hrvatska Revija-La Revista Croata, 1961, Sv. 1-2., str. 134-143. (Prilozi za povijest).
• Perušina, Ilija, Pismo uredniku. Ramos Mejía (Argentina), 15. kolovoza 1961. Hrvatska Revija-La Revista Croata, 1961, Sv. 3., str. 316. (Ispravak u knjizi Ive Omrčanina "Mártires de la Fe" da počasnog kanonika u Donjoj Lastvi, don Jure Perušinu, nisu 1944. godine ubili četnici, nego lokalni komunisti).
• Perušina, Ilija, Oni zaslutni... i oni ostali. Hrvatska Revija-La Revista Croata, 1963, Sv. 1., str. 121-123. (Odjeci).
• Perušina, Ilija, Drugačiji postupak srpskih komunista od hrvatskih spram vlastitom narodu. Hrvatska Revija-La Revista Croata, 1964, Sv. 1., str. 117-120. (Odjeci).
• Perušina, Ilija, Uspomene iz mojeg mladenačkog pomorskog života. Hrvatska Revija-La Revista Croata, 1967, Sv. 1-2., str. 83-96.
• Perušina, Ilija, Ivo Rojnica: "Susreti i doživljaji". Izdanje "Knjižnice Hrvatske Revije" u Münchenu. Hrvatska Revija-La Revista Croata, 1969, Sv. 4., str. 501-505. (Kritika).
• Perušina, Ilija, Pismo uredniku. Buenos Aires, 15. 8. 1969. Hrvatska Revija-La Revista Croata, 1969, Sv. 4., str. 317. (Osvrt na članak Matije Kovačića).
• Perušina, Ilija, Boka Kotarska i pobuna ratne mornarice. - Uz 60. godišnjicu pobune 13. siječnja 1918. Hrvatska Revija-La Revista Croata, 1978, Sv. 2., str. 302-309.
• Perušina, Ilija, "Predgovor početku svršetka ". Hrvatska Revija-La Revista Croata, 1979, Sv. 1., str. 161-166. (Odjeci).
• Perušina, Ilija, Uspomene iz naše tragedije godine 1945. Hrvatska Revija-La Revista Croata, 1982, Sv. 1., str. 84-97.
• Perušina, Ilija, Smrt hrvatskog glazbenika prof. Antuna Kopitovića. Hrvatska Revija-La Revista Croata, 1983, Sv. 4., str. 778. (Nekrolog - Oproštajni govor 26. 8. 1983. u Buenos Airesu).
• Perušina, Ilija, Da se ne zaboravi i, daj Bože, ne ponovi. Hrvatska Revija-La Revista Croata, 1984, Sv. 1., str. 146-149. (Politički vidici).
• Perušina, Ilija, Pismo uredništvu. Buenos Aires, 21. svibnja 1984. Hrvatska Revija-La Revista Croata, 1984, Sv. 3., str. 553. (Moli urednika, da dopuni ispušteni apel na kraju njegova članka "Da se ne zaboravi...").
• Perušina, Ilija, Bratstvo i jedinstvo - tragedija hrvatskog naroda. Hrvatska Revija-La Revista Croata, 1986, Sv. 4., str. 708-714.
• Perusina, Ilija, Boka Kotorska - Boca de Kotor (Cattaro), Studia Croatica, Volumen 118-119, año 1990, página 112-123.

Perušina, Ilija, Subjektivno i proizvoljno, Republika Hrvatska, br. 145(1984), str. 69 - 72

Perović, Bonifacio - In Memoriam

IN MEMORIAM AL DR BONIFACIO PEROVIC

El Dr B. Perović fue un franciscano croata que se destacó por su actividad incansable en los años treinta y cuarenta de este siglo como guia espiritual de la juventud croata, organizada en la Acción Catolica. Las generaciones juveniles de aquellos años nunca olvidarán al padre Perovic quien fue una feliz unión de la figura física agradable con una formación mental poético-sacerdotal y franciscana que iradiaba la simpatía para con todos cuantos lo conocían.

Sus cofrades franciscanos en la R. Argentina, donde actuó durante largo tiempo y luego se retiró al convento franciscano en Bologna (Italia) y allí murió a los 79 años de vida el dia 5 de abril de 1979, celebraron una solemne Misa — concelabración de seis franciscanos croatas — para su eterno descanso. Más de 100 personas presenciaron el sacro oficio, mayormente intelectuales, amigos, colaboradores o alumnos del difunto, a pesar del día laboral y la hora vespertina. Durante la Misa el padre Mariano Zlovečara pronunció una alocución conmemorativa, que reproducimos parcialmente: "Hermanos y hermanas, esta noche nos reunimos en la oración del Señor, recordando a su fiel servidor fray B. Perović

"Si bien todos Uds. conocían la personalidad y el perfil de sacerdote y pensador del B. Perović, esta noche se nos impone especialmente la pregunta: Quién fue el padre Perovic? Se trata realmente de una pregunta que merecería una más amplia preparación y una más profunda contestación de lo que puedo y deseo decirles aquí. Lo que voy a decir es sólo un curriculum vitae con algunos agregados de carácter reflexivo.

"El padre Perovic nació al comienzo de este siglo, época que significó más de un simple cambio de hojas en nuestro calendario. Esos fueron los días casi larga-mente esperados, cuando una forma de sociedad tradicional estaba por expirar, desapareciendo lentamente sus capas superiores y formándose en las ciudades un nuevo tipo del hombre dentro de la aglomeracón cada vez mayor de las multitudes, el tipo del hombre proletario, si quieren que lo diga así. También la Iglesia venía perdiendo el suelo bajo sus pies junto con privilegios seculares a que dificilmente renunciaba. Las ideas liberales, agnósticas, incluso, ateas debían reemplazar a la religión, presentando a la Iglesia como un residuo sobreviviente de los tiempos pasados. Además, la idea nacional estaba destruyendo el último baluarte de una comunidad de carácter supranacional y cristiano, como lo fue la Monarquía Danubiana.

"Ante estos fenómenos tampoco la Iglesia pudo estar de brazos cruzados. En ella surge también una revolución quizás todavía más profunda. Los civiles que has-ta ahora tenían en la Iglesia sólo un papel pasivo, se acercaban a la jerarquía a fin de colaborar, formando nuevas organizaciones, donde se destacaron especialmente intelectuales, pues los mismos tomaron la conciencia de que el tiempo y los nuevos acontecimientos los iban a aislar por completo, si no se organizaran ellos mismos. Fue necesario entablar un diálogo con el mundo moderno, adoptando un idioma adecuado y comprensible por todos, interpretando y aclarando el tiempo pasado y el que estaba por aparecer. Se sintió una pronunciada necesidad de reintroducir la levadura evangélica en la sociedad empapada de las ideas liberales y ateas; fue necesario redespertar la fe que había empezado a endormecerse bajo el impacto de dichas ideas y buscar una nueva reconciliación entre la fe y la razón, entre el dogma religioso y la ciencia, la libertad y la fidelidad a la Iglesia, el progreso técnico y los principios morales..

"En Croacia, junto con todo esto, aparecieron malos auguros de la utópica idea yugoslava con su centro más visible en la Croacia marítima.

"Considero necesario recordar cuanto digo, para ver mejor en qué condiciones y circunstancia nació, creció y maduró el padre Perovic de estudiante secundario, de teología, de jóven sacerdote y por fin de estudiante en las universidades extranjeras. Ese ambiente peculiar y su paso por él, enfrentándose con sus ideas, dejaron en la mente del padre Perovic algunos rasgos profundos e indelebles....".

Después de mencionar la iniciación de su trabajo con la juventud en Croacia, inaugurado por el obispo Antonio Mahnić (de origen esloveno, pero obispo en Croacia) el orador dijo: "...fray Bonifacio por su iniciativa propia organiza un pequeño grupo de estudiantes secundarios de Dubrovnik, dando la vida de esta manera a la primera organización laica católica de este carácter en Croacia y que vió la luz bajo el techo del convento franciscano de Dubrovnik".

Más tarde Perović extendió su actividad cada vez más por toda Croacia, organizando no sólo a los estudiantes sino también a la juventud campesina. Paralelamente con su trabajo religioso con un ímpetu no usual, el jóven sacerdote extirpaba también la idea yugoslava por donde la encontraba, substituyéndola por un verdadero y sano patriotismo croata. El padre Mariano destacó especialmente el primer encuentro de Perović con un estudiante de agronomía de Zagreb en el Congreso de la juventud católica realizado en Osijek — ciudad en la provincia Eslavonia - estudiante, quién más tarde será el arzobispo, el cardenal y el martir tanto religioso como nacional de Croacia — el Dr Luis (Alojzije) STEPINAC. En aquella lejana oportunidad Stepinac se presentó a Perović, preguntándole qué le podía decir el mismo se decidiera ser sacerdote. Todo que sucedió más tarde en la vida del Cardenal fue una profunda seriedad, reflexión y el extremo sacrificio como le había aconsejado y preanunciado Perovic y lo que Stepinac sentía y llevaba casi naturalmente en su corazón.

Perović se fue en 1928 a Alemania, donde pasó en la universidad dos años y luego se marchó a Paris donde obtuvo el título de doctor en sociología. Asi, completando los conocimientos teológicos con los de sociología, el padre Perović se capacitó para el trabajo ideal de guia y conductor de la juventud, especialmente académica, que reanudó al regresar a la patria natal. En Paris fue arestado una vez por sus contactos con los obreros croatas que trabajaban allí, instruyéndolos y explicándoles el peligro de la doctrina marxista y de la idea yugoslava. La embajada yugoslava lo habia denunciado como sospechoso por su trabajo dentro de aquel ambiente obrero.

Luego el padre Mariano dedicó un párrafo especial de su alocución al trabajo de Perović que desarrolló desde su regreso de la Ciudad de luces dentro de la organizaciónes de la Acción Católica en Croacia, cuando se produjo una escisión en el seno de la organización entre varios lideres, interpretando las ideas, concepciones y directivas cada uno de su manera.

Una vez en la R. Argentina después de la catástrofe croata del año 1945, cuando allí se instaló el régimen comunista y granservio, pasando transitoriamente de profesor en la Universidad Central Franciscana en Roma y luego en la Facultad teológica en San Antonio de Padua, Argentina, Perović se dedica a la actividad pastoral en la colectividad croata, colaborando también en sus publicaciones como son: "La Voz de San Antonio" y la "Revista Croata.". Aqui también en la Argentina organizó la juventud academica croata, retomando su experimentado papel de guía espiritual-intelectual e religioso. Posteriormente el padre Mariano continuo textualmente: "En 1968 abandona a la R. Argentina y se dirige a Italia. Como si lo hubiera impulsado algo para que se acercase más a la Patria. Desde allí pudo seguir más de cerca el acontecer en ella y el mundo entero. Aquí (en la Argentina). se sentfa apartado de aquel acontecer, pero lo que más lo incitaba a regresar a Italia fueron los documentos que necesitaba para sus escritos preparados en la Argentina para poder publicarlos. Liberado así de todas las demás obligaciones de otra índole, pasó, para decir así, al estado de jubilación, intentó dar una vista retrospectiva y crítica de la época en que él personalmente fue uno de los protagonistas del Movimiento Católico Croata entre las dos guerras, Acerca de todo esto relata en su libro "El Movimiento Católico Croata". En el libro "La sociedad croata en el proceso revolucionario" dió una visión personal de los cambios que transformaron la semblanza de nuestro planeta y de los hombres de este siglo. Actualmente su tercer libro está en la imprenta y la Providencia no le permitió ver su publicación.

"Mientras.todo que hemos dicho hasta ahora es un fruto de la inteligencia, de, los esfuerzos y la persistencia en el trabajo — es decir todo humano — lo que puede hacer a uno reconocido y celebre, hay un otro campo de actividad del difunto, que no podemos medir con medidas ordinarias. Se trata de lo que dió al trabajo mencionado el verdadero significado y el valor" dijo el padre Mariano, para continuar: "El padre Perović fue un hombre de espíritu por excelencia, un religioso de plegaria. Por su sola presencia inspiraba la seriedad en un ambiente y un clima de la vívida religiosidad. Fue un hombre de una fuerte fe. Creia en Cristo Dios, la Providencia y la Iglesia con una verdadera simplicidad franciscana. Su vocación religiosa la consideraba como el máximo logro que un hombre puede aspirar en esta vida terrenal. Todos sus talentos fueron activados por la dinámica de oración y de la caridad cristiana.

"Cuando esperaba, como el mismo escribía a un amigo en la Argentina, pasar una agradable temporada de descanso en Villa Verucchio entre olivares, higueras y viñedos, Dios se le acercó tentándolo como a Tobías. Fue atacado por una enferme-dad incurable en la garganta, perdió primero la voz, luego quedó atado a la cama para perder por fin completamente la vista como su maestro el San Francisco.

"Al escribir al sacerdote D.K., le describe su propio estado de esta manera: "Dios quiso con esta enfermedad una otra cosa. Me introdujo en las zonas de oscuridad de tal manera que todo que hasta ahora constituía al mundo de mi interés y de actividad, desapareció simplemente como la vanidad de las vanidades. Por primera vez, gracias a esta enfermedad, vivo la completa vanidad de todo y me quedo asombrado cómo podía entusiamarme por ciertas y muchas otras cosas. Sin con-suelo terrenal alguno y de su luz, cuando pierden su valor todos los argumentos racionales de teología y de filosofía, sobrevivió en mi sólo la fe: al final de estas oscuridades te espera solo Cristo y la Resurección".

El padre Perović se murió hace un mes (5/IV/1979). Se apagó su vida como una vela, según lo escribe un testigo presencial". Por fin el padre Mariano agradeció en forma directa al fray Bonifacio por "el testimonio y el amor hacia la Patria Croata, por el trabajo dentro de aquellas generaciones de los jóvenes croatas quienes con sus vidas escribieron una de las más bellas páginas de la historia del pueblo croata. Gracias también en nombre de la juventud aqui presente, por tus oraciones, sufrimientos, por tu paciencia en la enfermedad, lo que ofrecemos por la Iglesia y nosotros mismos....".

"Studia Croatica" guardará también cara la memoria del padre Perović, un hombre y un sacerdote ejemplar, como también un patriota intrépido y un intelectual incansable. Su vida, desde la temprana juventud hasta la muerte y no sólo desde su última y mortal enfermedad como el mismo dice modestamente, era una luz sobre la mesa que ilumina y no una luz escondida bajo la mesa que se consuma sin cumplir con su misión natural. Requiescat in Pace!

Perovic, Bonifacio - descansa en suelo croata

EL PADRE BONIFACIO DESCANSA EN SUELO CROATA

Frano Baricic, Zadar

Glas Koncila, 14 de enero de 1996

El jueves 28 de diciembre fueron transladados a Zadar, Croacia, los restos mortales de fra Bonifacio Perovic, quien murió el 5 de abril de 1979 en Bologna, Italia. Los restos reposan ahora en el cementerio de la ciudad de Zadar. De ese modo se cumplió el deseo del extinto de descansar en su suelo natal.

En ocasión del translado se celebró una misa en la Iglesia Parroquial Nuestra Señora de Loreto, en Arbanas y la ceremonia de sepultura fue conducida por el provincial franciscano, Doctor fra Mario Sikic. Hablaron en ella fra Alfonz Orlic, guardián del convento de San Francisco de Zadar, y el sacerdote Krsto Perovic Kito, párroco de Arbanas, pariente del difunto.

El padre Bonifacio era un religioso de tipo clásico, abierto a los acontecimientos y sucesos de su tiempo, siempre consagrado y leal a la Iglesia, a la Orden Franciscana y a su Nación croata.

Nació el 24 de noviembre de 1900 como segundo hijo (de 17 hermanos y hermanas) de Josip y Paula Andrijana Marsan.

Tanto él como sus hermanos Ivo y Krsto sintieron la vocación para la vida religiosa.

Después de estudiar en Arbanas, Kosljun, Zadar, Split, Visoko y Dubrovnik, fue ordenado sacerdote en 1923.

Mientras estudiaba teología se entusiasmó con el trabajo con la juventud.

En París estudió sociología y derecho y se doctoró en 1932 en la Universidad Católica de París defendiendo su tesis intitulada "Le milieu social et son organisation". Fue profesor de sociología en el teologado franciscano de Makarska y fue activo en asociaciones católicas de Split, Dubrovnik y Zagreb.

Trabajó también en el plano social entre los obreros, de acuerdo a las directivas de la Iglesia. En mayo de 1945, pasando por Bleiburg, parte para Argentina donde vivió hasta el año 1968. En Argentina actuó como científico y como trabajador social entre los numerosos exilados croatas. (El padre Bonifacio también fue el organizador de la juventud católica croata en la Argentina, y es recordado por todos nosotros- La dirección).

Luego regresa a Europa y se estableció en Bologna donde permaneció hasta su muerte en 1979.

Studia Croatica, Año 1996, Num 130, Pág. 71

Perović, Bonifacije OFM

PEROVIĆ, Bonifacije (Krešimir), teolog i publicist (Arbanasi kraj Zadra, 24. XI. 1900. - Bologna, 5. IV. 1979.). Pohadao franjevačku nižu gimnaziju na Košljunu (Krk), novicijat u Kopru, a višu gimnaziju u Zadru i Visokom, te maturirao u Dubrovniku, gdje nastavlja bogosloviju. Zaređen za svećenika 1923. God. 1928. započinje studij socijalnih znanosti na katoličkom sveučilištu u Parizu, te 1932. doktorira. Po povratku u domovinu jedno vrijeme radi s đacima i radnicima u Splitu i Dubrovniku a 1935. odlazi u Zagreb (na poziv A. Stepinca), preuzima duhovno vodstvo »Domagoja« i tu djeluje sve do proljeća 1945. Prije uspostave NDH najviše surađivao u Luči i makarskoj Novoj reviji. Napisao i nekoliko brošura: Komunizam i kršćani (1937.); Komunizam (1938.); Marksizam (1934.) i dr. U razdoblju 1941.45. pisao u Spremnosti, Hrvatskom godišnjaku, Novoj Hrvatskoj, Hrvatskom selu, Hrvatskom narodu i drugim listovima. Iz Hrvatske se povlači 6. V. 1945. u Austriju, da bi u ljeto stigao u Rim i nastanio se u Zavodu sv. Ante. Vrhovni starješina Franjevačkog reda zadržao ga je za profesora sociologije u Rimu. Krajem 1947. iz Genove se brodom otputio u Argentinu gdje se pridružio tamošnjoj franjevačkoj braći Hrvatima. Tu je proživio više od 20 godina, do ožujka 1968. Uz redovničke dužnosti djelovao je povremeno i kao profesor, kao redovnički starješina te kao pisac. Surađivao je u raznim hrvatskim i međunarodnim književnim i znanstvenim publikacijama. Objavio knjige Hrvatsko društvo u revolucionarnom procesu (München-Barcelona, 1971.), Društvo u svom ljudskom liku (1979.), napisao i Autobiografiju. Po povratku 1968. u Europu živio je u franjevačkom samostanu u Bologni. (R.)

PEROVIĆ, Dr. fra Bonifacije (1900-1979)

Rodio se je 24. studenoga 1900. u Arbanisama kraj Zadra. Na krstu je dobio ime Krešimir. Već sa jedanaest godina podinje njegovo školovanje kod franjevaca u Zadru. Za svećenika je bio posvećen 26. 8. 1923. godine u kotorskoj stolnici. Zbog daljnjih studija boravi u inozemstvu od 1928. do 1932. g. i to najprije u Njemačkoj, a zatim u Parizu, gdje se upisuje na Institut Catholique i na kojemu doktorira s tezom "Le milieu social et son organisation". Vrativši se u domovinu djeluje kao profesor u Splitu, Makarskoj i Dubrovniku do 1936. g., kada na poziv nadbiskupa Stepinca dolazi u Zagreb, gdje preuzima vodstvo "Domagoja" sve do proljeća 1945. godine.

U nedjelju 6. svibnja 1945. počinje njegova izbjeglička života epoha. Najprije boravi u Rimu i predaje sociologiju na Antonianumu, no već krajem 1947. dolazi u Argentinu, gdje boravi preko dvadeset godina, tj. do 1968., sudjelujući živo u hrvatskom vjerskom, kulturnom i društvenom životu grada Buenos Airesa i njegove okolice. Bio je jedan od osnivača i prvi predsjednik Hrvatskog Društva Uzajamne pomoci - Asociación Mutualista Croata en la República Argentina. Njegov publicistićki rad vrlo je bogat i dijeli se na tri razdoblja: I. razdoblje do 1935, g.; II. razdoblje od 1936. do 1945. g. i III. razdoblje od 1945. nadalje. U ovo treće razdoblje ubraja se njegova suradnja u Studia Croatica na španjolskom jeziku, kao i bogata suradnja u Hrvatskoj Reviji. Da uzmogne dovršiti svoje odavno zamišljene knjige za koje je godinama prikupljao građu, preselio se je godine 1968. u Europu u kojoj je proživio u radu posljednjih jedanaest godina svoga života. Tome razdoblju treba zahvaliti njegove dvije knjige: "Hrvatsko društvo u revolucionarnom procesu - Naš čovjek i društvo u prijelomu povijesnog razdoblja" (KHR, 1971.) i "Društvo u svom ljudskom licu - Vrijednosti i društvena snaga nove hrvatske izgradnje" (KHR, 1979.). ZIRAL - Zajednica Izdanja Ranjeni Labud u Rimu izdao je 1976. njegovo memorijalno djelo "Hrvatski Katolički Pokret - Moje uspomene". Umro je u Bologni 5. travnja 1979. i tamo sahranjen.

Perović, Bonifacije (Arbanasi kraj Zadra 1900.-Bologna, Italija 1979.)

Bio je franjevac, teolog i publicist. Surađivao je u "Hrvatskoj reviji". Autor je članka "Kanonizacija Bl. Nikole Tavelića". Napisao je knjigu "Autobiografija".

DHKSS (Društvo hrvatskih katoličkih sveučilištaraca i srednjoškolaca) je udruga u kojoj se okupljaju mladi sveučilištarci i srednjoškolci hrvatskog podrijetla i katoličke orijentacije. Osnovao ga je 1958. fra Bonifacije Perović. Zajedničkim radom Društvo teži ostvarenju raznih ciljeva na duhovnom, intelektualnom i nacionalnom-hrvatskom polju. Nekoliko puta godišnje priređuje kulturne večeri i druge kulturne, vjerske i rekreativne aktivnosti.

Perović, Bonifacije - bibliografije

* Perović, Bonifacije, Universalna deklaracija čovječjih prava - Povodom njezine deset-godišnjice (1948.-1958.). Hrvatska Revija-La Revista Croata, 1959, 2, 131-135.
* Perović, Bonifacije, Bl. Nikola Tavelić - Prilikom postupka za njegovu kanonizaciju. Hrvatska Revija-La Revista Croata, 1960, 2-3, pp 153-161.
* Perović, Bonifacije, Pred Ekumenskim koncilom. Hrvatska Revija-La Revista Croata, 1960, 4, pp 153-161.
* Perović, Bonifacije, Suvremeno socijalno pitanje svjetskih dimenzija - Papina socijalna enciklika "Mater et Magistra". Hrvatska Revija-La Revista Croata, 1962, 3, pp 147-182.
* Perović, Bonifacio O.F.M., Krizanic - Strossmayer - Mandic, Studia Croatica, 1962, 6, pp 31-42.
* Perović, Bonifacije, Hrvati pred ekumenizmom. Hrvatska Revija-La Revista Croata, 1964, 4, pp 367-384.
* Perović, Bonifacije, S Pavlom VI. u Kristovoj domovini. O. Berard Barčić. Makarska, 1965. Hrvatska Revija-La Revista Croata, 1966, 2-4, pp 323-325. (Prikaz i preporuka).
* Barcic, Bernardo P.O.F.M., S Pavlom VI u Kristovoj Domovini (En la patria de Cristo con Paulo VI), Makarska (Croacia), 1965 (B. Perovic), Volumen 20-21, año 1966, página 189.
* Perović, Bonifacije, Jugoslavija u francuskom prikazu - Enquete en Yougoslavie: "Nous construirons des Ponts" – Vladimir Hawryluk. Informations Catholiques Internationales. Paris 15. I. 1966. Hrvatska Revija-La Revista Croata, 1967, 1-2, pp 157-164. (Kritika vezanja ekumenske misli uz Jugoslaviju).
* Perović, Bonifacio, El perfil espiritual del Cardenal Aloysius Stepinac (A los veinte años del "Tristísimo proceso"), Studia Croatica, 1967, 24-27, pp 70-95.
* Perović, Bonifacije, Nastavak Bleiburga: Raspućivanje Hrvatske. Hrvatska Revija-La Revista Croata, 1970, 1, pp 54-71. (1970/1).
* Perović, Bonifacije, "Vjera i crkva u hrvatskom narodu." u: Hrvatski razgovori o slobodi - drugi simpozij "Hrvatske Revije" / srpanj 1971. Munchen-Barcelona, 1970. pp 131-144.
* Perović, Bonifacije, Par napomena uz pisanje stranog tiska. Hrvatska Revija-La Revista Croata, 1972, 1, pp 135-140.
* Perović, Bonifacije, L'Europeo: "Iza ustaša stoji Rusija". Hrvatska Revija-La Revista Croata, 1972, 2-3, pp 364-367.
* Perović, Bonifacije, Odjeci međunarodnog tiska o Jugoslaviji. Hrvatska Revija-La Revista Croata, 1973, 1, pp 146-151.
* Perović, Bonifacije, Jugoslavenska zig-zag politika - prema "Le Monde". Hrvatska Revija-La Revista Croata, 1974, 3, pp 398-392.
* Perović, Bonifacije, "Pomladeni" Tito u svom nestvarnom zrakopraznom prostoru. Hrvatska Revija-La Revista Croata, 1975, 3, pp 457-461 (Politička analiza).
* Perović, Bonifacije, Socijalizam kao projekt budućnosti. Hrvatska Revija-La Revista Croata, 1976, Zbornik HR 51/ 75, pp 641-663.
* Perović, Bonifacije, Pred proglašenjem blaženim jednog Hrvata: O. Leopold Bogdan Mandić. Hrvatska Revija-La Revista Croata, 1976, 1, pp 69-74.
* Perović, Bonifacije, Osvrt na osvrte na moje uspomene o Hrvatskom katoličkom pokretu. Hrvatska Revija-La Revista Croata, 1978, 1, pp 172-178.
* Redacción, Dr. Bonifacio Perović, O.F.M. - In memoriam, Studia Croatica, 1979, 72-73, pp 66-69.
* Perović, Bonifacije, Društvo u svom ljudskom obliku (La sociedad en su rostro humano - Valores y fuerzas sociales de la edificación de una nueva Croacia), Munich - Barcelona, 1979, Ed. Biblioteca de la Revista Croata, p. 345 (B. L.), Studia Croatica, 1980, 78-79, pp 177-179.

PEROVIĆ, Bonifacije: Kanonizacija blaženog Nikole Taveliča (25).

"Rerum Novarum" (29 i 30).

* Perovic, Bonifacije, Drustvo y svom ijudskom obliku (La sociedad en su rostro humano - Valores y fuerzas sociales de la edificación de una nueva Croacia), Munich - Barcelona, 1979, Ed. Biblioteca de la Revista Croata, p. 345 (B. L.), Volumen 78-79, año 1980, página 177-179.
* Perovic, Bonifacio, El perfil espiritual del Cardenal Aloysius Stepinac (A los veinte años del "Tristísimo proceso"), Volumen 24-27, año 1967, página 70-95.
* Perovic, Bonifacio O.F.M., Krizanic - Strossmayer - Mandic, Volumen 6, año 1962, página 31-42.

Perinić, Ljeposlav - El Rey de las Muñecas

PERINIĆ "Rey de las muñecas"

El generalmente reconocido "Rey de las muñecas", nuestro compatriota Ljeposlav Perinić, visitando a sus "súbditos" en el mundo libre, permaneció en México, ciudad Juarez, y organizó una nueva exposición de sus muñecas. El periodista Emilio Gutierrez De Alva le dedicó en "El Fronterizo" un artículo, reproduciendo fotografías de unas cuantas de sus muñecas como también la de su "soberano". El mencionado periodista señala la labor de Perinić como "símbolo de la confraternidad humana".

Felicitamos a nuestro amigo Perinić y no le desearíamos una suerte similar a la del ex soberano de Irán, quien también buscó asilo en México, que le fue denegado en los EE.UU. El "soberano" de las muñecas es un soberano de un significado bien diferente. Algo así como el derecho de autodeterminación croata frente a los hegemonismos que la proclaman formalmente y la pisotean material y efectivamente.

Sc vol 74-75, 1979

"EL REY DE LAS MUÑECAS" PEREGRINA A LOURDES

CARMEN MOYA

Una tarde de junio Carmen y yo, es decir casi todo el equipo español del "Lourdes Magazine", encontramos en Lourdes, comprando nuestra Revista en uno de los kioscos del Santuario, al Sr. Perinic y como le oyeramos hablar en español nos mezclamos en la conversación con el fin de hacer de él un nuevo suscriptor, cosa que logramos... Los tres nos sentamos en el "brocal" del río, - pues todo esto tenía lugar frente a la iglesia Sainte Bernadette,- y empezamos a hablar de su viaje a Lourdes. Nos dijo que era croata, pero que hablaba español porque había vivido muchos años en Argentina, donde se refugió al huir del comunismo, pues era católico practicante y en su juventud había sido secretario general de la organización más numerosa de Acción Católica de su patria y redactor del semanario católico "Nedjelja". Había venido a Lourdes desde Zagreb con 104 peregrinos a pedir a la Virgen que termine la guerra en su país. Todos habían sido maravillosamente recibidos y alojados en la Cité Saint Pierre. Después de hacer su suscripción a "Lourdes Magazine", nos dió su tarjeta que decía Ljeposlav Perinic, "Rey de las Muñecas", escrito en español y repetido en treinta idiomas.

Ante este extraño título le preguntamos cómo lo había obtenido y nos dijo que desde muy joven había sido un enamorado de los trajes típicos de su patria, al extremo que cuando su madre programó su viaje a Argentina y preguntó qué deseaba como regalo para sus tres nietas, Isabel, Teresa y Miriam, él le respondió: uno de los típicos trajes de nuestra patria para que las niñas tengan ocasión de saber cómo vestían las mujeres de Croacia. Esto suscitó en sus hijas el deseo de conocer cómo vestían las mujeres en otros países del mundo lo que le hizo cristalizar la idea de coleccionar muñecas ataviadas con trajes típicos. Para dar mayor valor a su iniciativa decidió pedir la colaboración de estadistas del mundo entero cuya comprensión le permitió realizar su objetivo. No pudo contar su historia en mejor sitio, pues Carmen, que ha llegado a coleccionar más de cincuenta muñecas de diferentes países, ofreció inmediatamente su colección al Sr. Perinic que aceptó encantado. Todas ellas se encuentran ya en el Museo Etnológico de Zagreb. Cuando en 1991 se inauguró la 1ra. exposición de muñecas de Europa con las aportadas por el Sr. Perinic, éste dijo en su discurso de inauguración que deseaba señalar que el verdadero objetivo de su colección de muñecas, es unir de esa manera -si cabe la expresión- el alma de todos los pueblos que representan estas muñecas, aunque estos pueblos sean de diferentes ideologías, religiones, razas e idiomas, para que juntas digan al mundo que ellas pueden ser expresión del amor, la paz y la bondad de todos los seres humanos.

Ljeposlav Perinic tuvo la oportunidad de formar una colección de muñecas "ataviadas con el traje típico de diferentes países del mundo". Además de ser original, la colección tiene el valor de que cada muñeca le fue ofrecida por el respectivo jefe de estado de la nación a quien representa, acompañada de una carta. En un puesto de honor figura un "guardia suizo" enviado por S.S. el Papa Pablo Vl, que portaba la bendición apostólica para el Sr. Perinic y su familia. La colección comprende unas 300 piezas enviadas por emperadores, reyes, presidentes, primeras damas, etc. de un total de 125 países de los cinco continentes. Con ellas, el Sr. Perinic ha realizado 50 exposiciones en la República Argentina, Uruguay, Estados Unidos y Canadá, siempre con fines benéficos.

NOTA: Este artículo escrito por la señora Carmen Moya salió en la revlsta "Lourdes Magazine", número 55 de septiembre-octubre de 1996 que se edita en cuatro idiomas en Lourdes (Francia). La señora Carmen Moya es coordinadora de la revista para España. La otra Carmen que se menciona, es la señora Carmen Gómez. Ella es traductora de los artículos en otros idiomas, para la edición española de la mencionada revista. Ambas son miembros de la redacción de "Lourdes Magazine" y viven en Madrid (España).

Studia Croatica, Año 1997, 133, Pág. 83

LAS MUÑECAS TAMBIEN LUCHAN POR CROACIA

Ljeposlav Perinić, secretario de la redacción de Studia. Croatica, quien vive desde el año 1947 en la República Argentina como refugiado político croatas tuvo la suerte de formar una colección de muñecas en trajes típicos nacionales de casi todos los países del mundo. Esta colección 'es considerada única en el mundo y de un valor incalculable, por el carácter de baba sido obsequiada cada una de las muñecas por los jefes de estado. Así consiguió coleccionar 235 muñecas en trajes típicos, que recibió como obsequio de Su Santidad el Papa Paulo VI, de 12 emperadores, emperatrices, reyes y reinas, de 54 presidentes y de 40 primeros ministros y gobernadores de 107 países de nuestro globo terráqueo. A cada obsequio lo acompaña una carta firmada por el dignatario correspondiente quo realza el valor de esta colección.

Hasta ahora el señor Perinić ha realizado 50 exposiciones de su colección de muñecas, con fines benéficos, en la República Argentina, Uruguay, Estados Unidos de Norteamérica y Canadá. En la exposición mundial e inter-nacional de Montreal, Canadá, en el año 1967, fue el único expositor de la República Argentina.

Convencido de que con sus muñecas podría contribuir a la causa croata, no perdió la oportunidad de expresar en todas las exposiciones en las conferencias de prensa, ante los periodistas radiales y televisivos, su origen croata y la lucha del pueblo croata por su independencia.

En el año 1967 Lie;poslav Perinić 'fue afiliado al Club de Leones en la República Argentina. En el año 1968 el boletín oficial de las Naciones Unidas "Informaciones de UNESCO", quo se edita en París, publicó un artículo bajo el título "Las Naciones Unidas de las muñecas", en el cual se dice que Perinić es "el embajador de la paz y de la buena voluntad". En el año 1969, Perinić fue candidato al premio internacional "Jawaharlal Nehru" y en el mismo año el periodista mexicano Emilio Gutiérrez de Alva lo proclamó como "Rey de las muñecas", en el diario `El Fronterizo" que se edita en la ciudad de Juárez.

Después de la caída del comunismo y de las primeras elecciones libres en Croacia, después de la segunda guerra mundial, Perinić vuelve a su patria, después de 47 años de haber vivido en el exterior. Al volver a su país de origen lleva consigo también su colección de muñecas. En Croacia se le adicionaron a su colección dos muñecas en trajes típicos croatas, donadas por el Presidente de Croacia, Dr. Franjo Tudjman, y del último Presidente de Yugoslavia, Stipe Mesić.

En el Museo Etnográfico de Zagreb, capital de Croacia, fue realizada, con gran éxito la primera exposición europea de las muñecas de la colección Perinić, desde el 18 de julio hasta el 20 de septiembre del corriente año, la cual fue inaugurada en representación del Parlamento Nacional Croata - Sabor, por el señor Dr. Nedjeljko Mihanović, presidente de la comisión de educación, ciencia y cultura. En la inauguración también habló el Director del Museo Etnográfico, señor profesor Damodar Frlan.

En su discurso el señor Perinić dijo que había resuelto donar la colección de muñecas a su pueblo croata, a su única y más querida patria, Croacia, a través del Museo Etnográfico de la ciudad de Zagreb, lo cual fue efusivamente aplaudido por unas quinientas personas presentes en el acto de la inauguración.

Sc 121

Perinic, Ljeposlav - In Memoriam

Ljeposlav Perinic - 1922 - 2005

El pasado 12 de marzo de 2005 falleció en Don Torcuato, Provincia de Buenos Aires, el señor Ljeposlav Perinic, quien fuera durante 10 años Secretario de Redacción de nuestra revista Studia Croatica y era conocido como el Rey de las Muñecas.

Ljeposlav Perinic nació en Split el 18 de mayo de 1922 y desde joven se unió a la causa de una Croacia independiente.

Durante los cuatro años de guerra fue locutor de la Radio Croata. En 1945, con la caída de la Croacia independiente se retiró a Austria. Alli en 1946 conoció a Marija Magdalena Prpic con quien luego contrajo matrimonio prosiguiendo el camino del exilio.

En 1947 el matrimonio Perinic llegó a la Argentina. Tuvieron tres hijas mujeres: Vesna, Zdravka y Dubravka.

Perinic participó casi desde el inicio en el equipo de redacción de nuestra revista Studia Croatica, que este año cumple el 45 aniversario de edición ininterrumpida.

En 1984 asumió las funciones de Secretario de Redacción, al tiempo que pasó a dirigir la revista el dr. Radovan Latkovic. En ese cargo estuvo 10 años, cumpliendo sus funciones con eficiencia.

En 1995 dejó las funciones activas dentro de la revista, pero siguió participando con interés en su funcionamiento y apoyando a la revista de diversas formas.

El señor Perinic era conocido como el Rey de las Muñecas porque reunió una colección extraordinaria de muñecas vestidas con trajes típicos de muchos países del mundo.

Como empezó esa coleccion?

Cuando su madre lo visitó por primera vez en Don Torcuato en 1957, él le pidió que trajera muñecas vestidas en trajes típicos croatas. Era su primer encuentro con sus tres nietas. Viendo las hermosas muñecas croatas que la abuela les había traído, las niñas preguntaron a su padre: ¿Papá, las otras naciones tiene también sus trajes típicos?", "por supuesto", fue la respuesta. Y esta pregunta fue un estimulo. Al Sr. Perinic le vino una original idea: escribir cartas a varios mandatarios y pedirles muñecas en sus trajes típicos para sus tres hijas. Como él dijo, "si hubiera tenido un hijo varón, esta idea, probablemente, nunca se me hubiera ocurrido".

Asi comenzó y continuó durante 35 años, armando una coleccion única en el mundo. Esa colección se exhibió en diversos lugares del globo.

Desde 1991 años la colección de más de 350 muñecas, de más de 120 paises se encuentra en Zagreb, al cuidado del Museo Etnografico, y se la exhibe en el Centro de Información Turística de Zagreb (Zrinjevac 14).

Ljeposlav Perinic era un hombre lleno de vida, optimista, afable y siempre dispuesto a ayudar a otros.

De hecho varias familias lograron reencontrarse despues de décadas de desencuentros gracias al señor Perinic.

Ljeposlav Perinic viajaba –desde su independencia- todos los años a Croacia donde pasaba algunos meses cada vez. Tenía planes de ir este año tambien.

Estuvo lúcido y vivaz hasta el final y el día anterior había hablado por teléfono con su hermana que vive en Zagreb.

Con la desaparición de Ljeposlav Perinic la emigración croata en la Argentina pierde uno más de ese grupo extraordinario de intelectuales que encontraron su refugio en Argentina y que tanto hicieron para difundir la causa croata cuando eso era imposible en la patria.

Asi nos despedimos de este amigo y croata notable que fue Ljeposlav Perinic.

Dios lo tenga en su Santa Gloria

Joza Vrljicak

Director

Studia Croatica

PS. En http://www.croatianhistory.net/etf/dollss.html puede leerse la historia del Rey de las Muñecas.

PERINIČ, Ljeposlav (Split 1922.-Buenos Aires 2002.)

Bio je novinar i suradnik časopisa "Studia Croatica". Izdavao je i uređivao "Vijesti hrvatske pučke knjižnice" (1955.).

Perinić, Ljeposlav - bibliografija

* Perinić, Ljeposlav, and Prpić, Jure, eds. Početnica i Čitanka za I. godište pučkih škola i nepismene u izbjeglištvu. Linz, Austria: UNRRA Team 340; 1946; pp. 122.
* Perinić, Ljeposlav, ed. Mali Hrvatski Kalendar za 1950. Buenos Aires: By the author, 1949; pp. 135.
* Perinić, Ljeposlav, ed. Mali Kalendar "Hrvatska," 1951. Buenos Aires: By the author, 1950; pp. 157.
* Vijesti Hrvatske Pučke Knjižnice. Buenos Aires. It appeared, in newspaper form during 1955; editor Ljeposlav Perinić.
* [Jure Prpić – The Croatian Publications Abroad after 1939, A bibliography, 1969]

* Perinić, Ljeposlav, Sabio croata Juan Benigar - "El cacique blanco" de los mapuches. (Centenario de su nacimiento), Studia Croatica, 1984, Volumen 92-93, pp. 38-9.
* Perinić, Ljeposlav, Pero Tutavac Bilic - In memoriam, Studia Croatica, 1985, 99, página 332.
* Perinić, Ljeposlav, Kristian Krekovic, pintor croata-peruano (1901-1985), Studia Croatica, 1986, Volumen 100, año 1986, página 27-3.
* Perinić, Ljeposlav, Ivan Jagsic: Científico croata-argentino, Studia Croatica, 1988, Volumen 108, año 1988, página 26-34.
* Perinić, Ljeposlav, La ex presidenta de la República de San Marino, María Lea Pedini, de origen croata, visitó la patria de sus antepasados, Studia Croatica, 1988, Volumen 111, año 1988, página 354-5.
* Perinić, Ljeposlav, Eduardo Praselj - El nuevo vice-ministro de energía y minas de Venezuela es hijo de croatas, Studia Croatica, 1988, Volumen 111, año 1988, página 355-6.
* Perinić, Ljeposlav, Fundación Dr. Franjo Nevistic, Studia Croatica, 1995, Volumen 129, año 1995, página 207.
* Perinić, Ljeposlav, Se fundó en Zagreb la Sociedad Cultural Croata-Argentina, Studia Croatica, 1995, Volumen 129, año 1995, página 208.
* Redacción, Exposición de las muñecas de Ljeposlav Perinic en el Museo Etnográfico de Zagreb, Studia Croatica, 1991, Volumen 121, año 1991, página 153-4.

Pedisic, Lino OFM

LINO PEDIšIĆ nació en Tkon, Croacia, en 1918. Ordenado sacerdote en Dubrovnik, en 1944. Llegó a la Argentina en 1946. Preside la Delegación para Misioneros Croatas, dirigió la Comisión Católica de Inmigración durante veinte años y fue Secretario de Enlace para los Organismos Católicos de Migración en América Latina. Dirigió la Revista "Migración" y durante nueve años era miembro de la Comisión Católica Internacional de Migraciones con la sede en Ginebra. Actualmente coparticipa en la Pastoral para los croatas en la Argentina.

PADRE LINO PEDIŠIC

In memoriam

El difunto había nacido en 1918 en la isla de Pašman (Croacia) y fue Director Espiritual Nacional de la colectividad croata en la República Argentina y el superior de la Comunidad Franciscana Croata.

El difunto había nacido en 1918 .en la isla de Pašman (Croacia) y, terminados estudios de rigor, fue ordenado sacerdote franciscano en Dubrovnik el 22-X-1944, o sea en plena guerra. Corrían tiempos difíciles para los católicos croatas, sobre todo para sus sacerdotes, pues los guerrilleros comunistas se ensañaron contra ellos con el propósito de extirpar la religión católica y la fidelidad a Roma de la mayor parte del pueblo croata que había abrazado ese credo desde el siglo VII y fue honrado por los Papas como Defensor de la Cristiandad.

En ese tiempo los guerrilleros comunistas habían fusilado en Dubrovnik a tres profesores del padre Pedišić, además de 33 sacerdotes seculares.

Ya empieza su vía crucis. Para salvar la vida y venciendo grandes obstáculos llegó en febrero de 1945 a Zagreb, capital de Croacia, aún libre de los invasores comunistas. Pero ya el 7 de mayo de 1945, junto con centenares de miles de civiles y soldados croatas, camina hacia Austria donde los ingleses lo internan en el campo de refugiados de Villach. Aquí se inicia su misión pastoral, espiritual y caritativa entre los refugiados croatas que durará hasta el último día de su vida.

Fue nombrado por la jerarquía eclesiástica croata capellán de sus con-nacionales en Austria, de modo que visita a numerosos campos de refugiados, hospitales y cárceles, junta a los perdidos en este dramático éxodo nacional y une a las familias separadas. Casi un año se ocupa de los hijos cuyos padres habían perecido. No obstante esta agotadora tarea, pudo frecuentar un semestre en la Universidad de Graz.

A principios de 1946 y por orden de sus superiores se traslada a Roma y desde allí vía España, a la Argentina.

Recuperado de tifus, fue destinado a Chovet (Pcia. de Santa Fe) como capellán de un numeroso asentamiento de los colonos croatas. Sucesivamente se ocupará de los cuidados pastorales de los emigrantes croatas en el interior de la Argentina: Salto Argentino, Capitán Sarmiento, Arrecifes, Pergamino, Rosario, Santa Fe y Chaco y luego vuelve a Chovet como párroco. Aquí se enfrentó con el difícil problema de la enseñanza de los hijos de los refugiados croatas, de modo que organizó al efecto El Hogar de San Antonio.

Al cabo de 9 años vuelve a José Ingenieros (Gran Buenos Aires) para encargarse de la casa franciscana matriz y colaborar con su superior Padre Esteban Rade en la pastorización de la numerosa colectividad croata, radicada en la República Argentina. Se esforzó por organizar en varios barrios el servicio religioso en la lengua materna.

Cuando en 1951 El Hogar de Niños San Antonio fue trasladado a Miramar (provincia de Córdoba), la jefatura de la custodia consideró oportuno enviar a fray Lino para que se encargue de su dirección y administración. Dos años después volvió a la casa central.

Al mismo tiempo asume el secretariado de la Comisión Católica Argentina de Inmigración, cargo que desempeña hasta 1983. Como la Comisión Católica de Inmigración, con sede en Ginebra y bajo los auspicios de la Santa Sede, comprende a unos 50 países en todo el mundo, el padre Lirr

Pedišié en su carácter de delegado de la República Argentina, presentó ante la asamblea anual de Ginebra en 1969 una ponencia para coordinar la labor de todos los países latinoamericanos a través de la secretaría conjunta, con sede en Buenos Aires. Esta propuesta fue aceptada y el padre Pedišié fue designado secretario de enlace. En Buenos Aires se organizó una secretaría técnica y fray Lino se desempeñó como secretario ejecutivo. Esta secretaría publicaba la revista Migraciones, ejerciendo su dirección durante 14 años el conmemorado franciscano. Durante su desempeño fueron organiza-dos 4 cursos de capacitación para los trabajadores sociales en relación con migraciones, además de 17 encuentros en las principales ciudades suramericanas. El Alto Comisionado de Emigración de las Naciones Unidas actuó como patrocinador de esta magna operación internacional para la ubicación y cuidado de los refugiados en la Argentina y en la América del Sur.

Por iniciativa del Padre Lino empezó a editarse en mayo de 1968 al mensual Ognjište (El Hogar) —vocero de la Dirección espiritual en la Argentina— que dejó de salir en 1975.

Conforme con la constitución pontifical Exul Familia fundó Caritas Croata Cardenal Stepinac, de fructífera acción desde 1969 hasta hoy en la Argentina, con el sacrificio y empeño de las señoras croatas que contaron con el asesoramiento del Padre Lino.

Sin embargo, su obra principal como Director Nacional de la Colectividad Croata es la construcción del Centro Religioso Croata, con la capilla, sito en Av. del Tejar 4925, en Buenos Aires. Según las mismas palabras del llorado padre, su mejor y más leal colaborador fue fray Mariano Zlovečera, luego trasladado al continente africano.

Para costear la edificación de dicho Centro la mayor parte de recursos la aportaron las organizaciones católicas alemanas y desde 14 años se man-tiene con la contribución voluntaria de la comunidad católica croata.

La colonia croata del Gran Buenos Aires se sintió hondamente conmovida, lo que se reflejó durante el velorio --que tuvo lugar en la capilla del Centro Católico Croata— y en los discursos de despedida. Cabe destacar aquí que en dicho Centro tienen su sede la Asociación de los Estudiantes Católicos Croatas, el Caritas Croata y se dan curso de idioma croa-ta a los jóvenes. Toda esta actividad estaba promovida por el desaparecido franciscano Lino Pedišić, de modo que su muerte significa una sensible pérdida en la vida religiosa, cultural y educativa de la colectividad.

Sus restos mortales fueron inhumados en el cementerio local de Vicente López, previa misa de cuerpo presente, concelebrada por varios sacerdotes argentinos y croatas, y oficiada por mons. José Marcón, vicario general de la diócesis de San Justo.

El presidente de la Comisión Católica de Inmigración de Ginebra cursó un cálido telegrama de condolencia. Del difunto se despidieron ante numerosos feligreses y jóvenes ataviados en trajes regionales: el doctor Pavel Horvat, en nombre de la comisión parroquial, la Sra. M. Šutija, presidenta del Caritas Croata Cardenal Stepinac y reverendo fray Elías Kozina, estrecho colaborador del Padre Lino durante los últimos años. Por último, corresponde señalar que el llorado fraile pertenecía a la Provincia Franciscana de Dalmacia.

La Redacción

Redacción, Padre Lino Pedisic - In memoriam, Studia Croatica, 1989, 113, pp 134-6.

TODA UNA VIDA PARA LOS MIGRANTES

Transcribimos del boletín informativo de la Comisión Católica Argentina de Migraciones "Migración noticias", que dirige el Padre Lorenzo Bosa c.s. (Buenos Aires, setiembre 1989, N° 27, págs. 6 y 7) el siguiente recuerdo al Padre Lino Pedišić O.F.M., Director espiritual de la Colectividad croata en la República Argentina, escrito por el Padre Ernesto Milan, bajo el título del epígrafe:

"Conocí a P. Lino allá por 1954 cuando Mons. Albino Mensa, actual Arzobispo de Vercelli (Italia), reunía en los locales de la vieja Curia de de Plaza de Mayo a los Capellanes de las Colectividades extranjeras, que formaban el primer núcleo de la naciente Comisión Católica Argentina de Inmigración. Impulsada por el dinamismo del entonces Secretario Canciller de la Arquidiócesis de Buenos Aires, la Comisión se preocupaba de la atención espiritual y social de los miles de migrantes, italianos, croatas, eslovenos, húngaros, etc., que llegaban en masa a tierra argentina y discutía las iniciativas a tomar para una efectiva pastoral, bajo la orientación de la entonces reciente Constitución Apostólica de Pío XII, "Exsul Familia".

P. Lino estaba siempre en primera línea en proponer, en apoyar y en llevar a cabo todo cuanto pudiera ayudar a la comunidad eclesial a abrirse a la problemática pastoral y social de la corriente migratoria en Argentina. Así le cupo siempre una parte muy importante en la organización del Día del Inmigrante (como se Llamaba entonces), que en aquellos años solfa hacerse con grandes concentraciones de todas las colectividades en Plaza de Mayo y en la Av. 9 de Julio y que tuvo su máxima expresión en la recepción de la Virgen de los Emigrantes en 1956, cuando, después de recorrer las principales ciudades del interior, entró triunfalmente en Buenos Aires y fue homenajeada en la Avda. 9 de Julio, el 2 de diciembre, ante una impresionante muchedumbre y en medio de actos de emocionado fervor con la participación de las más altas autoridades y nutridas representaciones de las colectividades extranjeras ataviadas con sus trajes típicos.

Pasaron los años... P. Lino siguió con tesón su labor de Delegado de los Misioneros Croatas en Argentina y de Director Espiritual de la Colectividad Croata hasta que en 1964 fue llamado a la secretaría de la CCAM y posteriormente elegido Secretario de Enlace de los Organismos Católicos de Migración Latinoamericanos, dando así una dimensión continental a su incansable actuar en favor de los migrantes, refugiados y exiliados de todas las razas y credos. Impulsó un trabajo efectivo en la sede central de la Co-misión y promovió las sub-comisiones en las Diócesis, recorriendo infatigablemente los lugares más apartados de la República Argentina.

Participó siempre en forma descollante en las reuniones anuales de la Comisión Católica Internacional de Migración con sede en Ginebra, de cuyo Consejo Directivo llegó a formar parte en varios períodos: su voz era siempre muy escuchada en aquella importante organización internacional, era la voz de los migrantes indocumentados, desplazados, exiliados que se levantaba con fuerza y se unía al drama de los millones de refugiados de Asia y Africa.

Estas breves líneas de homenaje a P. Lino no tienen por cierto la pre-tensión de describir la figura y la vasta labor de este franciscano croata que bajo un aspecto aparentemente rudo tenía un corazón siempre abierto a las necesidades de los hermanos migrantes y una incansable voz de profeta para denunciar todas las injusticias que se cometían contra ellos en cualquier parte del mundo. Otros lo harán hurgando en los documentos que atestigüen su vasta y proficua actividad en todos los campos donde lo puso la obediencia.

P. Lino se fue, imprevistamente, una mañana de mayo, en la fiesta patria de aquella tierra que lo había acogido generosamente en el lejano 1946 junto a tantos otros conciudadanos que huían de las garras del comunismo ateo. Se fue a la casa del Padre desde la sede espiritual de la colectividad croata, donde continuó trabajando por su gente después de haber dejado algunos años atrás la secretaría de la CCAM.

La S. Misa de cuerpo presente fue presidida por su viejo amigo Mons. José Marcon y concelebrada por una veintena de sacerdotes de distintas colectividades con la participación de gran cantidad de croatas, argentinos y de otras nacionalidades, que colmaron la capacidad de la capilla del Centro Católico Croata "San Nicolás Tavelić" de la Av. Del Tejar 4925, de la Capital Federal. Sus restos mortales fueron acompañados por muchas personas de la comunidad al cementerio de Olivos.

Queremos así rendir nuestro emocionado homenaje a P. Lino Pedišić. Su ejemplo y su recuerdo quedarán para siempre entre nosotros y nos animarán a un servicio más generoso y evangélico en bien de los migrantes."

Milan, Ernesto P., Toda una vida para los migrantes - Recuerdo al padre Lino Pedisic O.F.M. (Migración noticias, Nº 27-1989, págs. 6 y 7), Studia Croatica, 1989, 115, pp 344-5.

Parica, Ivo

PARICA, Ivo ( -1981)

Dne 7. travnja 1981. umro je u Lomas de Zamora, Provincija Buenos Airesa. Bio je sveučilišni profesor na Fakultetu za socijalne znanosti. Prvih godina emigracije surađivao je u hrvatskim listovima: Glas sv. Antuna, Sloboda, Hrvatska Revija, Hrvatska Smotra i godišnjak "Hrvatska" (Buenos Aires, 1949.). Bio je pjesnik i filozof. U antologiji "Pod tuđim nebom., str. 339-340.m" (Buenos Aires, 1957.) bio je zastupan sa sedam pjesama. Rano se je udaljio od hrvatskog emigrantskog stabla pa je i umro i pokopan bez sudjelovanja Hrvata na njegovu sprovodu.

1952. - Preludij. Koliko je godina prošlo. Noć u Noći. Sv. 3., str. 248. (Pjesme).

Usnulo djetinjstvo. Sv. 3., str. 259. (Pjesma).

1953. - Dvije pjesme; Doći će smrt. Uvehli cvijet. Sv. 2., str. 166.

Pađen, Miroslava

PAĐEN, Miroslava Božena (1924)

Rođena je 15. prosinca 1924. u Zagrebu od oca Franje i majke Ane rođ. Honc. Osnovnu je školu polazila u Maksimiru, Zagreb, a žensku realnu gimnaziju kod Sestara Milosrdnica u Zagrebu. Za vrijeme Nezavisne Države Hrvatske služila je u Državnoj Radnoj Službi jednogodišnji rok 1943-1944.

U djetinjstvu bila je članica po Dominikancima osnovanog katoličkog društva "Kruničari", a kasnije katoličkog kulturnog društva "Domagoj". Godine 1940. primljena je u mješoviti pjevački zbor grkokatoličke župe Sv. Cirila i Metoda, za istočnu liturgiju i obred, u Zagrebu, gdje ulazi i u istoimeni Treči red. Godine 1944. upisuje se na Pravni fakultet Sveučilišta u Zagrebu. Od djetinjstva glumi, deklamira i pjeva u "Kažotićevoj dvorani" u Maksimiru, gdje je redovita članica zbora dominikanske kapelice. Piše pjesme, ali objavljuje samo jednu, "Jesen", u " Ženskom listu", koji vodi Mara Švel.

U svibnju 1945. povlači se sa studentskom grupom te preko Austrije (logori Klagenfurt i Krumpendorf) i talijanskih logora za izbjeglice (Udine, Treviso, Bologna, Modena i Reggio Emilia) stiže u sabirni logor grada Fermo (provincia Delle Marche) u srpnju 1945. Zahvaljujuči rektoru Ing. Stjepanu Horvatu, dobiva stipendiju za nastavak studija te se u rujnu upisuje na Filozofski fakultet, "Belle lettere", sveučilišta u Rimu, gdje studira 3 godine. Istovremeno dobiva od ekonoma Franjevačkog reda, Dra fra Dominika Mandića, stipendiju za učenje pjevanja.

U lipnju 1948. dolazi u Argentinu i sudjeluje u kulturnom životu Hrvata u Buenos Airesu (H.P.Z. "Jadran", kazališne i folklorne priredbe). Od 1964. do 1967. boravi u Njemačkoj i Švicarskoj, gdje radi kao tumač i prevodilac, što radi i nakon povratka u Argentinu. Godine 1973. ulazi u Predsjedništvo vlade kao prevodilac. Nakon 12 godina rada povlači se u mirovinu i živi u Buenos Airesu.

• Pađen, Miroslava Božena, José Hernandez: Martín Fierro. Prepjev sa španjolskoga: Miroslava Pađen, Buenos Aires, Argentina. Hrvatska Revija-La Revista Croata, 1969, Sv. 4., str. 393-399.
• Pađen, Miroslava Božena, Politička emigracija i putovanja u Jugoslaviju. Hrvatska Revija-La Revista Croata, 1971, Sv. 2-3., s. 212-231.
• Pađen, Miroslava Božena, Prepjevi iz argentinske poezije. Hrvatska Revija-La Revista Croata, 1976, Sv. 4., str. 478-482. (Prepjevi pjesama Francisco Luis Bernardez-a i Leopoldo Lugones-a).
• Pađen, Miroslava Božena, Nekoliko riječi o argentinskom pjesništvu. Hrvatska Revija-La Revista Croata, 1976, Sv. 4., str. 528-529.

Oršanić, Ivan - In Memoriam

PROF. IVAN ORSANIC

* 2. 7. 1904 - + 17. 12. 1968.

IVO KORSKY, Buenos Aires, Argentina

„TIM IZRAZITIM borcima, koji nose porive slobode prema savršenijim ostvarenjima kroz duge i mućne spoznajne procese, odnosno njihovoj uspomeni, treba neprestano davati priznanje, jer ga kadkada više zaslužuju od onih boraca, koji dolaze na gotovo, na svršetak spoznajnog procesa, u legaliziranje ravnotežnog stanja, na ljestvici opće razvijenosti jedne ideje. Svakako je lakše biti borac usred općeg oduševljenja, nego li slam proti svima. Lakše je biti general na čelu vojske, negoli sam protiv cijele vojske.” („Republika Hrvatska", br. 21/22, kolovoz 1956, str. 9.)

Ovim rijećima, kojima je prof. Ivan Oršanić ukazao na vrijednost ideološkog rada u svakom nacionalno-političkom, a pogotovo nacionalno-revolucionarnom procesu, moženvo mirno ocijeniti i njegov život, njegov politićki rad i njegovo intelektualno djelovanje. Prošao je mučno razdoblje borbe protiv sredine, upoznao je opasnosti razvijene i već djelomično prihvaćene opozicije, iskusio je i opće oduševljenje, da se opet, nakon katastrofalnog pada, prometejski uzvine prema novim obzorjima u mučnom spoznavanju novih, a opet vječnih ideja, unutar sredine, koja ih još nije mogla prihvatiti. Počeo je svoj javni život kao prorok u pustinji, a završio ga je, velikim dijelom, opet kao prorok u pustinji, a da sav taj tragični ciklus, tipičan za političkog intelektualca svakog zarobljenog naroda, pa prema tome i za hrvatskog intelektualca, ne ostavi u njemu ni truna gorčine.

Prof. Ivan Oršanić rodio se na skrajnjoj periferiji hrvatskog narodnog područja, u Županji (Srijem) dne 2. srpnja 1904., a umro je u Buenos Airesu dne 17. prosinca 1968. Srednju školu polazio je u Vukovaru, gdje mu je otac bio činovnik, te je već tada počeo zaraždjivati davanjem instrukcija, da olakša teret svome ocu. Vukovar je onda bio poprište borbe izmedju Hrvata-katolika i Srba-pravoslavaca, te opet izmedju Hrvata-nacionalista i komunista, koji su uglavnom bili Srbi, uz nešto malo Hrvata i Židova. Tamošnji Nijemci (Švabe) bili su politički nevažni. U toj sredini, koja je kao mikrokozam nosila u sebi klice buduće Jugoslavije i, kad je iova nastala, klice budućeg hrvatsko-srpskog sukoba, razvijao se Ivan Oršanić i kao katolik, u Marijinoj kongregaciji, koju su vodili vukovarski franjevci, i kao hrvatski nacionalist u svakodnevnom sukobu sa Srbima.

U svojim bilješkama, koje je ostavio u rukopisu i koje ću ovdje češće citirati, piše o tom razdoblju: „Sjećam se profesora Radovića, pravoslavca, koji je osobito propagirao upisivanje ratnog zajma, apelirajući poimenićno na Židovkinje Obersohn i Pfeffermann, koje to naravno nisu mogle izbjeći. Na mene je njegovo nagovaranje ostavljalo ružan utisak, jer mi se činilo, da je to neko nasilje. Njegov slatki ton nagovaranja ne mogu zaboraviti, toviše, što je on kasnije bio ravnatelj gimnazije, kad sam ja njoj postao profesorom, i kad je na moje iznenadjenje srbovao preko svake mjere. Tako je jednom prilikom rekao u zbornici: „Tko se ne će povpisivazi ćirilicom, tome ovdje nema mjesta”. Dogodilo se to nakon što su svi profesori Hrvati potpisali neki spis latinicom, koji je on pripravio ćirilicom."

Sam Oršanić karakterizira svoj djački život u Vukovaru: „Uglavnom je cijeli moj djaćki život prošao u studiranju filomofije i držanju rasprava i predavanja u djačkoj katolićkoj organizaciji, kao i u organiziranju hrvatskih nacionalnih pozicija.” No već u ono doba pokazuje se osa njegova karakterna crta, koja će ostati dominantnam u njegovu kasnijem djelovanju: „Unavoć mojim istaknutim i poznatim hrvatskim katoličkim stavovima, — piše u svojim bilješkama, — ja sam u ljudskom smislu prilično ophodio i sa Židovima i s pravoslavcima.” Dakle i u ono doba razlikuje borbu za naćela i ideje, u kojoj ne pozna kompromise, od ljudskih odnosa, koji unatoč razlikama u mišljenjima ostaju prijateljski.

Sveučilište, Filozofski fakultet, polazio je u Zagrebu, te kasnije u Beogradu, gdje je diplomirao iz matematike i fizike. Usput, kako mi je sam pripovijedao, upoznao je Srbe na njivhovom pravom, srbijanskom području. U ono vrijeme volio je ići u Narodnu skupštinu i svoje izvrsno poznavanje srpske politike i srpske psihe stekao je uglavnom tokom svojih studija u Beogradu. Nakon što je upoznao Jugoslaviju u njenom beogrdadskom izražaju, dolazi do spoznaje, da je Jugoslavija nesreća ne samo za Hrvate nego i za Srbe i tu je svoju misao znao kasnije razlagati.

Nakan kratkog služabovanja na Realnoj gimnaziji u Vukovaru, otpušten je radi hrvatstva iz službe i odlazi u Zagreb, gdje je postao profesorom na Nadbiskupskoj gimnaziji, na kojoj službi ostaje sve do godine 1940., kad je na pritisak tadanje Banovine Hrvatska otpušten iz službe, dok se nalazio u zatvoru.

Moj sveučilišni život, — piše u svojim bilješkama, — bio je najmanje sveučilišni, a najviše organizatorni. Kako sam izalao iz antikomunističkog, antisrpskog i antijugoslavenskog ambijenta, to sam na Sveučilištu, logićno, nastavio istim putem. No nije mi se svidjala na katoličkom području pozicija tako zvane Jugoslavenske katoličke djačke lige, gdje su sveučilištarci iz Dalmacije pokazivali jugoslavenske sklonosti, kao, uostalom, i samo vodstvo. Ja sam postao izrazitim pristalicom hrvatske orijentacije na tom organizacionom katoličkom području i postao sam Orao. No kraj nacionalne obojenosti na ovom katoličkom području konstatirala se izrazita vjerska orijentacija nasuprot klerikalnoj i totalitaristićkoj organiziranosti.

Na orlovskom području bio je Ivan Oršanić tajnikom zagrebačkog podsaveza, dok mu je dr. Ivan Protulipac bio predsjednikom. U to doba odcijepio se zagrebački Orlovski podsavez od Orlovskog saveza u Ljubljani i proglasio se Hrvatskim orlovskim savezom, u kojemu su glavni nosioci bili predsjednik dr. Ivan Protulipac, kao neumoran organizator i govornik, Ivan Organić, kao tajnik, dr. Ivan Merz, kao svetac i vjerski uzor suvremenog katoličkog laika, i dr. Avelin Ćepulić, koji je kao uzor katolik i čelik Hrvat, starčevićanac, imao dovoljno autoriteta, da novi pokret usmjeri hrvatskom linijom, unatoć jakom teroru tadašnjih jugoslavenski orijentiranih klerikalnih krugova. »Pojava orlovstva na području hrvatskog katolicizma znaći očišćenje katolicizma od klerikalizma, od nasilnog povezivanja politike i vjere, dizanje vjersko-crkvenog duha u njegovom autonomnom smislu te prema tome unošenje vjere u njenom ispravnom smislu. Osim toga, bilo je hrvatskom narodu ispravna brana i hrana u njegovoj borbi protiv ibezobzirnog i antihrvatskog jugoslavenstva."

Medjutim Oršanić, kao svi tadanji prvaci orlovskog pokreta, nije u orlovstvu gledao političko sredstvo: „Na području orlovske križarske organizacije nije bilo izrazitog stranaćko-političkog propagiranja, nego je nesumnjiva hrvatska realnost prirodno širena i prihvaćana, kao što je jugoslavenstvo odbijano.”

Uslijed previranja u hrvatskim redovima za vrijeme diktature i sve jačeg nacionalnog radikaliziranja, sukob izmedju jugoslavenske i hrvatske orijentacije postaje nesnosnim i na katoličkom području, gdje je stvar bila još tezom, radi normalnog autoriteta starijih i njihovog višeg hijerarhijskog položaja (a baš su stariji i ugledniji pripadali jugoslavenski orijentiranom pokoljenju hrvatske inteligencije). „Stvari su postale tako oštre, — bilježi Oršanić, — da je za mene bilo sve manje mjesta i razloga na tom području, te sam s nekim poznanicima odlučio napustiti organizatornu podlogu vjersko-crkvenog područja, ne napustivši ni vjeru ni Crkvu, pa se izručiti onom području, koje je bilo ugroženo i progonjeno, političkom području, revolucionarno-političkom području. Izvršili smo to na slijedeći način: U Zagrebu je izlazila „Hrvatska Smotra” pod uredništvom dra. Kerubina Šegvića, dra. Avelina Ćepulića i drugih. Predložili su mi ulazak u „Hrvatsku Smotru”, što sam prihvatio uz uvjet, da se časopis ne bavi u prvom redu jalovim, kritikantskim, antimarksističkim natezanjem, nego pozitivnim, političkim zastupanjem hrvatske državne ideje i socijalno-ekonomske odgovornosti. Tako je bilo i „Hrvatska Smotra” je postala aktivnim i odredjenim nosiocem hrvatskog nacionalnog revolucionarnog nastojanja. „Hrvatska Smotra” je jedina nezavisna nacionalistička pozicija, koja je idejno prihvatila Starčevića i Radića, ali nije izašla iz njihovih redova u organizatornom smislu."

Ulaskom u „Hrvatsku Smotru” započima glavno političko razdoblje prof. Ivana Oršanića, koje ne će prestati sve do njegove smrti. Preko časopisa se ispoljio ne samo kao ideolog, nego i kao organizator suvremenog hrvatskog nacionalizma, koji je procvao nakon godine 1935., te u tom svojstvu djeluje kako idejno tako i čisto organizacijski na hrvatsku sveučilišnu mladež u razdoblju nakon petosvibanjslkiih izbora, u kojem djelatno nastupa protiv vodstva dra. Vladka Mačeka (što nije bilo ni lako ni popularno u prvi čas), jer smatra, da Maček nije za hrvatsku državu, nego za reorganiziranu Jugoslaviju.

Što se više odmicalo vrijeme od petosvilbanjskih izbora, to se više očitovala Mačekova reformistička, u biti jugoslavenska politika, i prema tome jačao je otpor protiv nje. Samo je manji dio mladeži napuštao Hrvatsku seljačku stranku, da bi se priključio komunistima, dok je većina prilazila nacionalistima, kojima je formalnim vodjom bio dr. Ante Pavelić (tada u emigraciji). Ime Pavelić i znak „ŽAP” raznijela je ta mladež po svim dijelovima Hrvarske. Iza ovog, prividno spontanog razvitka, stajala je domovinska ustaška organizacija, u kojoj je prof. Oršanić igrao vidnu ulogu. Prije povratka dra. Mile Budaka, „Domovinska fronta” hrvatskih nacionalista stajala je uglavnom pod vodstvom prof. Filipa Lukasa, dra. Mirka Puka, dra. Mile Starčevića, Leonarda Grivičića, dra. Djure Vranešića, dra. Joze Dumandžića, dra Stjepana Buća i prof. Ivana Oršanića. Medju svim tim ljudima postojale su bitne ideološke i taktičke razlike, ali su ih političke potrebe i zajednički konačni cilj približavali u radu. Na mladel je u ono doba najjače utjecao prof. Oršanić i on je s njom bio najuže organizacijski povezan. U ono doba nije ovom vodstvu pripadao pukovnik Slavko Kvaternik, jer on je tada još stajao potpuno uz dra. Vladka Mačeka. Organizatorno je prešao u "Domovinsku frontu" tek nakon povratka dra. Mile Budaka.

„Konačno se vratio Budak, — piše Oršanić u svojim bilješkama, — te preuzeo vodstvo `Domovinske fronte'. Prvi do njega bio je Slavko Kvaternik. Budak se nije vratio sa znanjem Pavelića, nego po svojoj volji. Dr. Mladen Lorković se isto vratio svojom voljom, na inicijativu dra. Košaka, koji je provodio politiku sredjivanja Jugoslavije vraćanjem anigranata i zato imao potporu dra. Mačeka.

„Meni se ta politika, stvarno jačanje Jugoslavije, nije dopadala, iako mi je bilo drago sresti se s Budakom i Lorkovićem. S jedne strane, likvidiranje emigracije povoljno je djelovalo za Jugoslaviju, no, s druge strane, činilo se to jačanje prividnim i zakašnjelim, jer su svi emigranti došli u sferu i atmosferu „Domovinske fronte”, koja nije bila ni HSS-ovačka ni za Jugoslaviju, nego za nezavisnu državu Hrvatsku. Tako ni Budak ni Lorković, koji su ustvari priznavali HSS, nisu mogli politički djelovati u okviru HSS-e, nego u duhu nacionalističke tradicije i za hrvatsku državu, pa su zato morali doći u politički sukob s Hrvatskom seljačom strankom."

Djelatnost profesora Oršanića nije mogla ostati nezapaženom, te je bio uhićen, dok se nalazio na vojnoj vježbi u Varaždinu kao prićuvni časnik. Opisujući svoje uhićenje kaže: „Došao je komandant, šef redarstva i jedan major. Predao sam oružje. Odveden sam po majoru u stan, da se presvučem i da budem predan civilnom redarstvu. Major, Srbijanac, vrlo pristojan ćovjek, koji se nije ćudio što me mora voditi. Šef redarstva, Hrvat, slugan na sve strane, tobože se žuri, da me pošalje u Zagreb, da ne spavam u lošem redarstvenom zatvoru, što mi je dao do znanja, a ustvari se žurio zato, što je njegov šef Šoprek sjedio u vlaku.” Nakon mjesec dana biva pušten iz zatvora, te, kako je nekoliko dana kasnije održao predavanje u Akademskom društvu „August Šenoa”, koje je tada bilo središte hrvatskih nacionalističkih sveučilištaraca, ponovno je zatvoren. Nakon boravka u redarstvenom i sudbenom zatvoru, te internacije u Lepoglavi i Kruščici, dolazi na slobodu nakon pada Jugoslavije. U zatvoru se sastao s prof, Ognjanom Pricom, isto matematičarom, inače poznatim sarajevskim komunistom. „Jednog dana dovedeni su bili Prica i Krndelj, — piše Oršanić. Stražari ih nisu zaključavali, da bi meni pravili društvo. Sporazum je brzo napravljen. Veli Krndelj: „Ako mi pobijedimo, Vaša glava ide dolje, ako vi pobijedite, ode naša glava. Ajdemo igrati preferans.” I tako smo osim pripovijedanja igrali. Prica je bio vrlo fin, pristojan, bistar i inteligentan gospodin, a Krndelj jedan bistar i brutalni prostak i razbojnik. Kako je bio rat na francusko-njemačkoj fronti, to su komunisti, a prema tome i Prica i Krndelj, bili za pobjedu Nijemaca."

Nakon proglašenja Nezavisne Države Hrvatske prof. Oršanić se vraća iz Krušćice u Zagreb i Poglavnik ga postavlja za šefa promićbe, na kojem položaju ostaje nešto više od mjesec dana, kad je na zahtjev Nijemaca razriješen dužnosti.

Kratko vrijeme zatim dobiva jedan od dva glavna položaja, koje je zauzimao u novoj hrvatskoj državi. Postaje zapovjednikom novoosnovane Ustaške mladeži. O toj organizaciji pisalo se dosta neistina, pa je dobro ovom prilikom citirati njegove rijeći:

„Kako je vojskovadja Kvaternik sve više jačao u autoritetu, to su oko njega počeli skakati I predstavnici mladeži i sve je to takodjer počelo dabivati filonjemačku boju. Vrhunac se dogodio prilikom neke proslave u Osijeku, gdje je muški Hrvatski junak izvikivao Kvaternika ... Imajuói pred očima predodž'bu, da sve ima postati satelitsko: i vlada i vojska i redarstvo i Radna služba, i sada već propaganda i ekonomija, htio sam se suprotstaviti, da to postane i mladež. Predlolio sam Poglavniku, da se osnuje organizacija Ustaške mladeži kao jedina organizacija i da ću ja biti zapovjednik. Obadvojica smo toćno znali, da se organizacija osniva samo zato, da se ućini nezavisnom od Nijemaca i da se ućini jedinom zato, da se ne mogu osnivati druge. Da nije bilo ovog razloga, nikada ja ne bih osnivaa ovu organizaciju, niti je prije bilo predvidjeno njeno osnivanje.”

Unatoč silnom pritisku, kako Nijemaca tako i Talijana, Ustaška mladež je za cijelo vrijeme svoga postojanja uspjela ostati samo hrvatskom, bez truna satelitškog duha, i iz njenih su redova izlazili najidealniji borci za hrvatsku državu. U to razdoblje spadaju prijateljske veze, koje je prof. Oršanić državao s Bugarima, Rumunjima i pogotovo sa Slovacima i zapovjednikom njihove mladeži, narodnim zastupnikom drom. Macekom, s kojim ga je vezalo prijateljstvo i u Buenos Airesu sve do smrti.

Unatoć svim pritiscima i poteškoćama, Ustaška mladež uspjela se održati samostalnom, Poglavnik mi nije napravio nikada nijednu poteškoću — piže prof. Orsanić — napravio je sve što sam od njega (inaće rijetko) tražio, t.j. da intervenira kao šef vlade idržave kod kojega ministra. Vodjenje Ustaške mladeži ima se smatrati mojom odgovornosti, te se ne može ni jedna stvar tovariti mu, niti ću ja reći, da sam nešto morao napraviti, jer mi je on naredio. On mi nije nikada ništa naredio. No nisam nigdje i nikada upravljao poglede mladeži prema sebi, nego uvijek prema domovini i šefu države."

Godine 1944. prof. Oršanić bude razriješen dužnosti zapovjednika Ustaške mladeži i na njegovo mjesto postavljen je dr. Feliks Niedzielski (koji je nakon rata po komunistima osudjen na smrt na procesu, na kojemu se držao kao pravi junak) i postavljen je Državnim savezničarom. Ova dužnost spajala je u jedno ono, šta inaće vrši Državni tajnik za socijalnu politiku i glavari poslodavačkih i radničkih sindikata, dakle stvarno je bio poglavar cijelog socijalnog uredjenja u Hrvatskoj.

,,Nije bilo nepoznato — piše u svojim bilješkama — da se zanimam za društvovna pitanja. I jednog dana oko padne, 30. travnja 1944., nazove me Poglavnik i reče mi, da odmah dodjen. Nisam ni iz daleka znao, o čemu se radi. Bez čekanja ulazim.

,,Bez uvoda i okolišanja upita me, bih li htio biti Državnim saveznićarom. Bio sam iznenadjen, jer o promjeni se nije bio ni govorilo. Barem meni nije bilo poznato.

,,Odgovorih: Nisam mislio na to, pa ću malo promisliti i onda odgovoriti.

,,Poglavnik primijeti, da nema vremena, jer da to mora biti danas, budući da je sutradan prvi svibnja.

„Dobro, rekoh, ali ja imam neke svoje razloge i uvjete.

„Koji su? — upita.

„Odgovorih: Prvo, ja sam antikapitalistički i socijalno raspoložen.

„On: I ja.

„ Ja: Ne bih htio u svome radu, da mi Vi iza ledja nežto poduzimate.

„On: Ne ću.

„I nije to nikada učinio, nego je bio potpuno lojalan i korektan. Podupirao me je u radu, koliko je do njega stajalo, najviše što je mogao, koliko sam to od njega tražio i očekivao, i u najkraćem vremenu. Lojalno, korektno, brzo i djelotvorno.”

Ako je položaj zapovjednika Ustaške mladeži bio težak, radi bezbrojnih talijanskih i njemačkih presizanja na hrvatski javni život, kao i radi različnih osobnih intriga i interesa, položaj Državnog savezničara bio je još teži, jer su, osim navedenih čimbenika, djelovali i drugi, koje nije bio moguće eliminirati, a koji su bili posljedica ratnog stanja u svijetu i komunističke subverzije i gerile u domovini.

„Svatko vidi, kako je to složen i težak posao održavanje društvene i ekonomske ravnoteže u velikim, sredjenim i jakim državama — piše prof. Oršanić u svojim bilješkama. — A mi smo bili u ratu, s nekoliko vojski, s jakim neprijateljem i s nepouzdanim prijateljiima. No ipak je stvar bila prilićno jednostavna u ciljevima i zadacima. Trebalo je provesti funkcioniranje Glavnog saveza, svih staleških postrojba, urediti izvjesne socijalne mjere, kao na primjer plaće i mirovine, osigurati funkcioniranje industrije, novčarstva, prehrane i slično. To je bio dnevni posao, naravno mutan i pun bezbrojnih tehničkih poteškoća i zapreka.”

Tome se poslu Ivan Oršanić zdušno posvetio tokom zadnje godine postojanja Nezavisne Države Hrvatske. Posvetio mu se cijelim svojim idealizmam i svom svojom energijom i, unatoć očajnom položaju cijele zemlje, socijalno stanje u Hrvatskoj pokazivao je napredak, kakav nije pokazivalo ni za dvadeset godina mira prve Jugoslavije (uz dobre injekcije funti i franaka), ni za više od dvadeset mirnodopskih godina (dobro podmazanih dolarima i markama) druge, Titove Jugoslavije. Kao temeljno načelo rada postavio je dogovor, slobodno vijećanje i slobodne izbore, i rezultati nisu izostajali. „Novi Savezničari su bili postavljeni na osnovu slobodnih izbora, te su time manifestirali načelo, da „Staleške postrojbe” budu slobodne organizacije naroda, nezavisne od državne uprave. Potpuno nezavisne od državne uprave, ali i bez ikakvog prava na odgovornost na području državne uprave.” Dakle, autonomija socijalno-ekonomskog područja i njegova nezavisnost od političkog područja, predstavljenog po državi, sustav slobode, a ne fašizam totalitarizam.

Nije čudo, da se u takvom ambijentu slobode razvijao i duh požrtvovnosti. „Medju savezničarima je bilo velikih i vrijednih ljudi, izvanredne požrtvovnosti i dostojnih poštovanja svoga naroda —piše Oršanić —jer su mu u onim vremenima davali puninu svoje brige, svoga znanja, svoga vremena i idealizma. Medju svima se istiću Vjekoslav Blaškov, savezničar radnika, i Franjo Cvijić, savezničar industrijailaca. Kad bi se cijeli svijet sastojao iz ovakvih predstavnika radnika, kakav je bio Blaškov, i ovakvih predstavnika industrijalaca, kakav je bio Cvijić, bio bi raj zemaljski medjusobnog razumljevanja, poštivanja i sklada.” Ove riječi pokazuju, osim toga, jednu od glavnih osobina prof. Oršanića, njegovu punu lojalnost prema svojim suradnicima i vjernost do smrti, koju je on gajio za one, koji su prema njemu bili lojalni. On sebe nije davao na malo, proračunato, nego puno, stopostotno, vjernost za vjernost.

U tragičnom povlačenju, koje je prekinulo Oršanićev rad na socijalnom području, koje ga je toliko privlačilo, izgubio je prof. Oršanić svog starijeg sina Ivicu, koji se kao ustaški zastavnik povlačio s hrvatskom vojskom. Nikada nije saznao za točnu sudbinu svog prvijenca, ali nikada nije htio o tome ni govoriti. Svoju je bol snosio sam, kršćanski, te je samo Bog znao, što je on pretrpio zbog dugotrajne neizvjesnosti o sudbini svoga sina.

U časovima, kad su mnogi napustili svoje ideale, jer su vidjeli, kako leži razbijena realizacija njihovih snova, hrvatska država, prof. Ivan Oršanić nalazi snage, da iznova započne radom.

Smatrao je, da novo doba zahtijeva nove oblike, ali ne brisanje prošlosti. Da istakne potrebu slobodnog organiziranja na političkom području protiv patrijarhalnog sustava, koji je dr. Vladko Maček uveo u hrvatsku politiku za vrijeme šestosiječanjske diktature, a koji se kasnije prenio i na Ustaški pokret unatoč liberalnoj i pravaškoj tradiciji, u kojoj se izgradio dr. Ante Pavelić, prof. Oršanić je zahtijevao, da se političke skupine naziviju i smatraju samo strankama, t.j. dijelovima hrvatskog javnog života, a ne legalnim legitimnim, svemoćnim, totalitarnim pokretima. Radikalan u svemu, on je za primjer osnovao svaju skupinu pod imenom Hrvatske republikansike stranke i u njenom časopisu „Republika Hrvatska” iznosio je svoje ideje zadnjih 18 godina svoga života. Njemu stranka nije bija sredstvom, da stekne efemernu popularnost, niti da se iživljava u nekom nadmetanju, tko ima više pristalica, u nekakvoj emigrantskoj političkoj igri bez pravog temelja, nego on je u stranci vidio izražajno sredstvo za preporod hrvatske politike u slobodarskom smislu i za odgovorno i načelno politićko angažiranje ljudi. „H. R. S. želi kao životna analiza, kao odgovorni politički impuls, snagom svojih pogleda na hrvatsku političku problematiku i snagom svoje djelatnosti ulaziti u rješenja, u sinteze hrvatske nacionalne politike onako, kako to odgovara njenom programu” („Republika Hrvatska", 1951, br. 1, str. 2).

Prof. Oršanić bio je čvrsto uvjeren, da bilo pogrešno, što su se hrvatske stranke bile povukle s političke pozornice još prije diktature te što nisu iskorištavale svaku priliku, da se ojačaju, bilo u emigraciji, bilo u samoj zemlji, kako je to i ukoliko bilo moguće" („Republika Hrvatska", 1955., br. 17/18, str. 4).

I zato je djelovao neumorno, odgovorno i javno, sve dok ga nije kosa smrti posjekla oduzevši hrvatskom narodu jednog od najvećih političkih mislilaca, koje je imao u novo doba; čovjeka, koji je u našu, velikim dijelom provincijalnu sredinu, unio dah svjetskih, suvremenih pogleda na političko zbivanje i sintezu zapadnjaka, koji ne samo politički midi i piše, nego i politički djeluje.

Hrvatska Revija, god. XIX, 73-74, br. 1-2, ožujak 1969, pp. 17-24

Oršanić, Ivan - publicist i političar

ORŠANIĆ, Ivan, publicist i političar (Županja, 2. VII. 1904. - Buenos Aires, 17. XII. 1968.). Gimnaziju završio u rodnom mjestu, a studij matematike u Zagrebu. Kao student uključio se u rad hrvatskoga katoličkoga pokreta; sudjeluje u radu Hrvatskoga orlovskog saveza, a poslije njegove zabrane 1929. aktivan je u Velikom križarskom bratstvu. Uoči rata radio je kao profesor u Nadbiskupskoj gimnaziji u Zagrebu, te je istodobno glavni urednik Hrvatske smotre i suradnik isusovačkog časopisa Život, a potom Hrvatskog naroda (od 1939.). Jedan je od najaktivnijih članova ustaške skupine (vođa M. Budak) u domovini. Zbog toga je uhićen u studenome 1940. i zatočen najprije u Lepoglavi, a krajem ožujka 1941. u logoru Krušćici kraj Travnika, gdje ga zatječe rat. U NDH među vodećim je ustaškim dužnosnicima. U srpnju 1941. imenovan je poglavnim pobočnikom i članom GUS-a, a potom i upravnim zapovjednikom Ustaške mladeži, na kojoj dužnosti ostaje do svibnja 1944., kada je imenovan državnim savezničarom Glavnog saveza staliških i drugih postrojbi. Član je Hrvatskoga državnoga sabora. Bio je i državni tajnik za promidžbu u Ministarstvu udružbe. Jedan je od najpovjerljivijih Pavelićevih suradnika. U međuratnom razdoblju pripadao krugu uglednih katoličkih publicista, a za NDH jedan je od utemeljitelja ustaškog novinstva. Najviše je objavljivao u Hrvatskoj smotri. Napisao knjigu U prelomu Europe (1942.). Pri kraju rata zadužen je da organizira građanstvo u povlačenju prema Njemačkoj. Zagreb napušta 6. V. 1945. te odlazi preko Austrije u emigraciju, nastanivši se u Argentini. Nastavlja s političkim radom. Nakon razlaza s A. Pavelićem, osniva Hrvatsku republikansku stranku 9. I. 1951. kojoj je predsjednik do smrti. Bio suradnik i urednik časopisa Republika Hrvatska. (mr. Zdravko Dizdar, znanstveni asistent, Hrvatski institut za povijest, Zagreb)

ORSANIC , Ivan (1904.-1968.),

novinar i političar, rođen je u Županji, gdje polazi osnovnu školu i gimnaziju. Studij matematike upisuje na zagrebačkom Sveučilištu na kojem i diplomira. Rano pristupa hrvatskim patriotskim organizacijama: Katoličkom pokretu i Hrvatskom orlovskom savezu. Ubrzo beogradske vlasti ovo društvo zabranjuju, pa postaje član Velikog križarskog bratstva. Predavao je na isusovačkoj gimnaziji i uređivao Hrvatsku smotru. Rano se priključio ustaškom pokretu u domovini, a god. 1940. vlasti Banovine Hrvatske ga uhićuju i osuđuju na zatvorsku kaznu koju izdržava u Lepoglavi i Krušćici kod Travnika. Uspostavom NDH postaje ravnatelj promidžbe i zapovjednik Ustaške mladeži. Član je Hrvatskog državnog Sabora. Bio je blizak A. Paveliću i vrlo utjecajan režimski novinar. Slomom NDH povlači se u Austriju i nedugo potom emigrira u Argentinu. God. 1951. osniva, poslije razlaza s Pavelićem, Hrvatsku republikansku stranku i pokreće časopis Republika Hrvatska. God. 1952. sudjeluje u osnivanju Prvog HNV-a, te je izabran za pročelnika za promidžbu, ali ovo Vijeće, slabo organizirano i bez veće podrške hrvatske emigracije, nije bilo određeno na uspjeh.

Kratak životopis prof. Ivana Oršanića

Rodio se u Županji, dne 2. srpnja 1904. godine.

U devetnaestoj godini postaje prvi tajnik Hrvatskog orlovskog saveza, čiji je predsjednik dr. Ivan Protulipac. Vjenčao se 1925. god. s Ivanom Berger.

Godine 1936. preuzima zajedno s poznatim hrvatskim nacionalistom dr. A. Ćepulićem vodstvo časopisa Hrvatska smotra, koji od tada intelektualno i politički izgrađuje hrvatski nacionalistički pokret. Kao jedan od pripadnika domovinskog vodstva hrvatskih nacionalista (ustaša), osujećuje 1938 god. pokušaj sporazuma između dr. Stojadinovića i hrvatskih nacionalista, što bi bilo značilo skretanje hrvatskog nacionalizma u oportunističke i reformističke vode.

U ožujku 1940. godine uhapšen je zbog revolucionarnog rada, pa 10. Travanj dočekuje u koncentracionom logoru u Kruščici (Bosna).

U Nezavisnoj Državi Hrvatskoj bio je najprije šef promidžbe (propagande), ali uskoro dođe u sukob s Nijemcima, te na njihov zahtjevbude smijenjen.

U srpnju 1941. postaje prvim zapovjednikom Ustaške mladeži, koja je stvorena s izričitim ciljem da se spriječi utjecaj nacista na našu mladež.

Prvog svibnja 1944. postaje Državni Savezničar (u rangu ministra). Tako dođu pod njegovu upravu sindikati, poslodavci i čitava socijalna politika.

Usprkos rata, provodi izbore sindikalnih predstavnika, te izbore za gradonačelnike Zagreba, Dubrovnika, Karlovca i Siska. Izraduje i podnosi Poglavniku napredno socijalno zakonodavstvo.

U svibnju 1945. napušta s obitelji domovinu. Pri povlačenju gubi svog sedamnaestogodišnjeg sina Ivicu. U Austriji preuzima brigu oko jedne veće skupine hrvatskih izbjeglica, koju uspijeva dovesti u poznati logor Fermo.

U svibnju 1948. dolazi u Argentinu.

Godine 1951. osniva Hrvatsku Republikansku Stranku i pokreče politički časopis 'Republika Hrvatska'.

Dne. 17 prosinca 1968. umire u Argentini, u 64. godini.

Oršanić, Ivan - bibliografija

Oršanić, Ivan:

Oršanić, Ivan: Idemo jasnim putem, Republika Hrvatska, br.1. (1951), str. 1 - 2 (I. G. O.)

Oršanić, Ivan: Povijest se ne briše, Republika Hrvatska, br.1. (1951), str. 5 - 9

Oršanić, Ivan: "Jedinstvo" iznad svega, Republika Hrvatska, br.1. (1951), str. 16 - 17 (I. O.)

Oršanić, Ivan: "Jedinstvo" iznad svega, Republika Hrvatska, br.2(1952), str. 1 - 8 (I. O.)

Oršanić, Ivan: Hrvatska i Slovenija, Republika Hrvatska, br.2(1952), str. 8 - 10

Oršanić, Ivan: Stalna linija u podupiranju Jugoslavije, Republika Hrvatska, br.2(1952), str. 19 - 21 I. G. O.)

Oršanić, Ivan: Hrvatska i Srbija, Republika Hrvatska, br.3(1952), str. 2 - 11

Oršanić, Ivan: "Jedinstvo" iznad svega, Republika Hrvatska, br.3(1952), str. 12 - 17 (I. O.)

Oršanić, Ivan: "Jedinstvo" iznad svega, Republika Hrvatska, br.5-6(1952), str. 2 - 25 (I. O.)

Oršanić, Ivan: Slučaj Meštrović, Republika Hrvatska, br.5-6(1952), str. 45.

Oršanić, Ivan: Hrvatski intelektualci i politika, Republika Hrvatska, br.7(1953), str. 3 - 6 (I. O.)

Oršanić, Ivan: Hrvatska i Italija, Republika Hrvatska, br.7(1953), str. 7 - 14

Oršanić, Ivan: "Jedinstvo" iznad svega, Republika Hrvatska, br.8-9(1953), str. 26 - 43

Oršanić, Ivan: Hrvatska i Madjarska, Republika Hrvatska, br.10(1953), str. 2 - 10

Oršanić, Ivan: Životna stanja i svrhotne orijentacije, Republika Hrvatska, br.11(1954), str. 2 - 15

Oršanić, Ivan: Životna stanja i svrhotne orijentacije, Republika Hrvatska, br.13(1954), str. 2 - 8

Oršanić, Ivan: "Ujedinjena" Europa, Republika Hrvatska, br.14-15(1954), str. 38 - 42

Oršanić, Ivan: Artuković i Jugoslavija pred američkim sudovima, Republika Hrvatska, br.14-15(1954), str. 43 (I. O.)

Oršanić, Ivan: Integraciona nasilja i solidarnost u slobodi, Republika Hrvatska, br.16(1955), str. 2 - 16

Oršanić, Ivan: Naša načela, Republika Hrvatska, br.17-18(1955), str. 2 - 10

Oršanić, Ivan: Naša načela II, Republika Hrvatska, br.19(1955), str. 3 - 16

Oršanić, Ivan: Naša nacela III., Republika Hrvatska, br.20(1956), str. 2 - 23

Oršanić, Ivan: Temeljni politički čimbenici, Republika Hrvatska, br.21-22(1956), str. 2 - 21

Oršanić, Ivan: Narod, izbjeglištvo i obitelj, Republika Hrvatska, br.23-24(1956), str. 23 - 35

Oršanić, Ivan: Strah i nemar, Republika Hrvatska, br.25(1957), str. 3 - 6

Oršanić, Ivan: Oportunizam i radikalizam, Republika Hrvatska, br.26(1957), str.2 - 5

Oršanić, Ivan: Iz tragedije u tragediju, Republika Hrvatska, br.27-28(1957), str. 2 - 4

Oršanić, Ivan: Interview prof. I. Oršanića, (Danica, Republika Hrvatska, br.36, dne. 4. IX. 1957), Republika Hrvatska, br.27-28(1957), str. 53 - 58

Oršanić, Ivan: Skučenost i nezavisnost, Republika Hrvatska, br.29(1958), str. 12 – 19

Oršanić, Ivan: Vjetar i kapljica, Republika Hrvatska, br.30(1958), str. 9 - 28

Oršanić, Ivan: Superiornost medju ljudima i skupinama, Republika Hrvatska, br.32(1958), str. 11 - 14

Oršanić, Ivan: Nacionalna odgovornost, Republika Hrvatska, br.33(1959), str. 5 - 12

Oršanić, Ivan: Mirno se razići, Republika Hrvatska, br.34-35(1959), str. 3 - 8

Oršanić, Ivan: Jedinstvo u političkoj zrelosti hrvatskog naroda, Republika Hrvatska, br.37(1959), str. 16 - 26

Oršanić, Ivan: Hrvatska republikanska načela i jugoslavenski komunizam, Republika Hrvatska, br.38(1960), str. 16 - 24

Oršanić, Ivan: Ideje u žrtvama, Republika Hrvatska, br.40(1960), str. 1 - 11

Oršanić, Ivan: Rat ili ropstvo, Republika Hrvatska, br.41(1960), str. 28 - 35

Oršanić, Ivan: Revolucionarne mase i svjetska reakcija, Republika Hrvatska, br.42-43(1960), str. 7 - 14

Oršanić, Ivan: Bosanski pogledi, Republika Hrvatska, br.44(1961), str. 7 - 10

Oršanić, Ivan: Tri osnovne orijentacije, Republika Hrvatska, br.45(1961), str. 17 - 27

Oršanić, Ivan: Argumenti hrvatske politike, Republika Hrvatska, br.47-48(1961), str. 39 - 53

Oršanić, Ivan: Hrvatska u novom medjunarodnom stanju, Republika Hrvatska, br.49(1962), str. 17 - 20

Oršanić, Ivan: U čemu je sloboda, Republika Hrvatska, br.50(1962), str. 3 - 13

Oršanić, Ivan: Hrvatsko narodno vijeće, Republika Hrvatska, br.51(1962), str. 3 - 8

45. Svjetska reakcionarnost, Republika Hrvatska, br.53(1963), str. 6 - 14

Oršanić, Ivan: Današnje pokoljenje, Republika Hrvatska, br.55(1963), str. 3 - 14

Oršanić, Ivan: O nekim ekstremnim orijentacijama u hrvatskom narodu, Republika Hrvatska, br.58(1964), str. 5 - 20

Oršanić, Ivan: Kina, Republika Hrvatska, br.60(1964), str. 3 - 13

Oršanić, Ivan: Surogati, Republika Hrvatska, br.62(1965), str. 3 - 16

Oršanić, Ivan: Vojnički sustav, Republika Hrvatska, br.63(1965), str. 11 - 17

Oršanić, Ivan: Integralna sloboda Europe, Republika Hrvatska, br.64(1965), str. 23 - 40

Oršanić, Ivan: Naša fronta, Republika Hrvatska, br.65(1966), str. 7 - 9

Oršanić, Ivan: Hrvatski revolucionarni proces, Republika Hrvatska, br.68(1966), str. 3 - 17

Oršanić, Ivan: Neki socijalno-ekonomski i politički pogledi, Republika Hrvatska, br.69(1967), str. 4 17

Oršanić, Ivan: Enciklika Pavia VI. "O razvitku naroda", Republika Hrvatska, br.70(1967), str. 3 - 8

Oršanić, Ivan: Kriza dviju materijalističkih koncepcija, Republika Hrvatska, br.73(1968), str. 11 - 18

Oršanić, Ivan: Borba u Vietnamu kao odjek globalne borbe, Republika Hrvatska, br.74(1968), str. 14 - 24

Oršanić, Ivan: Hrvatski kongres u New Yorku 1962. god. (Dokumenti), Republika Hrvatska, br.91(1972), str. 25 - 48

Oršanić, Ivan: Neke uspomene iz mladosti, Republika Hrvatska, br.93(1973), str. 36 - 54

Oršanić, Ivan: Uspomene iz Ustaške mladeži, Republika Hrvatska, br.94(1973), str. 34 - 48

Oršanić, Ivan: O suverenoj hrvatskoj politici, Republika Hrvatska, br.97(1974), str. 15 - 45

Oršanić, Ivan: Anarhija i red, Republika Hrvatska, br.99(1974), str. 2 - 4

Oršanić, Ivan: Ponovno o Protulipcu (Ivan Oršanić), Republika Hrvatska, br.99(1974), str. 45 - 50

Oršanić, Ivan: Fizionomija, funkcija i odgovornost Hrvatske Republikanske Stranke u izgradnji hrvatske slobode, Republika Hrvatska, br.100(1974-1975), str. 21 - 36

Oršanić, Ivan: Moj Nacionalizam i Ustaštvo, Republika Hrvatska, br.101(1975), str. 52 - 82

Oršanić, Ivan: Dva pisma, Republika Hrvatska, br.105(1976), str. 30 - 38

Oršanić, Ivan: Neobjavljeni desetotravanjski proglas, Republika Hrvatska, br.109(1977), str. 2 - 4

Oršanić, Ivan: Savjeti hrvatskom borcu, Republika Hrvatska, br.112(1977), str. 17 - 26

Oršanić, Ivan: Čimbenici slobode, Republika Hrvatska, br.113(1978), str. 21 - 31

Oršanić, Ivan: Potreba nezavisne hrvatske države, Republika Hrvatska, br.175(1992)

• Marko Sinovčić, S Mirom Galom, Ivanom Oršanićem, Vjekoslavom Vrančićem i Ivom Korsky (Razgovori), Hrvatska misao, br. 41.
• Sinovčić, Marko, Ivan Oršanić (Zaslužni hrvati), Hrvatska Misao (33)

• Sinovčić, Marko, Ivan Oršanić (nekrolog), Hrvatska Misao (41).

ORŠANIĆ, Ivan: Naša personalnost, izvor idealizma (25).

Stari i novi svijet (34).

Smisao 10. Travnja (24).

Pismo Ivana Oršanića Glavnom starješinstvu Hrvatskog domobrana (33).

ORŠANIĆ, Ivan: OSLOBOĐENJE I SLOBODA. BA, 1973. Str. 264. lzd.: ARC.

ORŠANIĆ, Ivan: VIZIJA SLOBODE. BA, 1979, Str. 432. Izd.: ARC. Pred.: Kazimir Katalinić.

Oršanić, Ivan. Priručnik Hrvatske Republikanske Stranke. Buenos Aires: The Croatian Republican Party, 1957; pp. 60.

Balentović, Ivo: Braća Oršanići, Republika Hrvatska, br.188(1995), str. 32 - 36

Čižek, Vjenceslav: Idejni i politički utemeljitelji (Povodom tridesete obljetnice smrti profesora Ivana Oršaniča), Republika Hrvatska, br.200(1998.), str. 39 - 42

Katalinić, Kazimir: Aktualnost Ivana Oršanića, Republika Hrvatska, br.200(1998.), str. 15 - 38

Korsky, Ivo: Prof. Ivan Oršanić (u povodu šezdesetog rodjendana), Republika Hrvatska, br.59.(1964), str. 3 - 12

Letina, Šime: Duh Ivan Oršanića, Republika Hrvatska, br.134(1981), str. 6 - 12

Letina, Šime: Ivan Oršanić i njegovi sljedbenici, Republika Hrvatska, br.200(1998.), str. 43 – 53

Žanko, Dušan: Ivan Oršanić kao kršćanski mislilac i suradnik kardinala Stepinca, Republika Hrvatska, br.96(1973-1974), str. 43 - 57

Žanko, Dušan: Ivan Oršanić u "Hrvatskoj smotri", Republika Hrvatska, br.116(1978), str. 29 - 62

Oršanić, Ante

ORŠANIĆ, Ante, novinar (Vukovar, 28. IV. 1909. - Temperley, provincija Buenos Aires, 2. X. 1959.). Brat I. Oršanića. Filozofski fakultet završio u Zagrebu. Živio u Županji, izdavao Posavsku Hrvatsku (1939./41.) zajedno s F. Dujmovićem. Član je Katoličke akcije i bavi se novinarstvom, surađuje u Hrvatskoj smotri. Po uspostavi NDH imenovan je ustaškim povjerenikom za Županju. Potom je glavni urednik dnevnika Nova Hrvatska. Objavio je više članaka, od kojih se izdvaja studija Ustaštvo kao društveni pokret (Hrvatska smotra, 7/8, 1942.). Početkom 1944. imenovan je ravnateljem povremenih naklada u Glavnom ravnateljstvu Ustaškoga nakladnoga zavoda. Povlači se u svibnju 1945. u Austriju, Italiju i napokon u Argentinu. Djeluje u hrvatskoj dijaspori; jedan je od utemeljitelja Hrvatske republikanske stranke (1951.) i glavni urednik časopisa Republika Hrvatska. (Milan Pojić, arhivist, Hrvatski državni arhiv, Zagreb)

Oršanić, Ante, Država i političke organizacije, Republika Hrvatska, br. 27-28(1957), str. 35 - 52

Oršanić, Ante, Masovnost i demokratičnost, Republika Hrvatska, br. 31(1958), str. 13 - 21

Oršanić, Ante, U ovome ćeš znaku pobijediti… , Republika Hrvatska, br. 46(1961), str. 19 - 35

Oršanić, Ante, Hrvatska politička problematika, Republika Hrvatska, br. 79(1969), str. 3 - 29 (priredio Mladen Petrić)

Balentović, Ivo:

Balentović, Ivo: Braća Oršanići, Republika Hrvatska, br.188(1995), str. 32 - 36

Leonardo Nola, músico

Profesor Leonardo Nola: (1915): De reconocida autoridad en música coral, el profesor Nola aprendió de su maestro vienés los secretos y la exigencia de la música de primer nivel. Si bien se graduó en la Facultad de Derecho de Zagreb como abogado, su gran pasión estuvo en la música. En Croacia dirigió el coro universitario y una orquesta de cuerdas.

Integrante de la diáspora croata de posguerra arribó a Buenos Aires en 1947. Ese mismo año funda, junto con otros emigrantes, el coro polifónico “Jadran”, del que es su primer director. Este coro estaba formado por emigrantes croatas que ya habían comenzado a cantar en “Campo Fermo”[1][5]. Aún sigue con sus actuaciones en la ciudad de Buenos Aires, cumpliendo cincuenta y cuatro años con la música.

De Buenos Aires viajó a La Rioja donde le ofrecieron el puesto de profesor de canto y organista de la Catedral. Posteriormente se muda a Córdoba en donde realizará toda su carrera educativa.

Comienza como profesor de teoría musical, canto y solfeo en el seminario de los padres franciscanos y organista titular de la iglesia de San Francisco. Al año siguiente fue profesor de música y director del coro en el hogar- escuela Pablo Pizzurno. En los años ’50 su actividad en la colectividad croata fue intensa, formando el conjunto instrumental “Vatroslav Lisinski” y el Coro Polifónico de voces mixtas[2][6].

Entre 1960 y 1978 fue profesor de música de los siguientes institutos: Colegio Alemán, Instituto Peña, Instituto Córdoba y San Martín de Villa Allende.

Una característica del Profesor Nola fue la de adaptar las canciones croatas, la mayoría de estas melodías de la ópera y la liturgia croata, al castellano o al italiano para que los distintos coros argentinos que dirigió las pudieran cantar y así propagar canciones patrióticas croatas por todo el país.

En 1961 presenta fragmentos de la ópera croata Nikola Šubić Zrinski. Esta ópera del compositor Zajc[3][7] fue estrenada en la Facultad de Arquitectura. Dicha obra se cantó en italiano por ser éste el idioma universal de las óperas. En 1965 fue elegido jefe de la delegación del Honorable Consejo de Educación representando el “Coro del Magisterio” en el Festival Internacional de Coros celebrado en las ciudades de Santiago y Viña del Mar (Chile). En esta oportunidad la melodía “U boj, u boj” (la más conocida de la ópera de Zajc) fue cantada por el “Coro del Magisterio”, dirigido por el Profesor Nola y trasmitida por las estaciones de radio y televisión chilenas.

Actualmente el “Maestro” Nola sigue siendo muy respetado en los círculos corales .

Nikšić, Marijan - redarstveni dužnosnik

NIKŠIĆ, Marijan, redarstveni dužnosnik (Gospić, 19. VII. 1903. - Buenos Aires, 23. X. 1985.). Mladi brat ministra i diplomata NDH Ante Nikšića. Gimnaziju završio u Gospiću, studirao pravo u Zagrebu (apsolvirao i položio sudski ispit 1928.). Diplomirao kada je već bio zaposlen kao referent za lakše prijestupe u redarstvu Uprave grada Beograda. Poslije trogodišnje službe u Beogradu, na kraju u Komesarijatu željezničke policije, premješten u Novi Sad 1933. Iz Novog Sada ishodio premještaj u Zagreb. Pokušao ustrojiti hrvatsku izvještajnu službu, medutim, 1938. premješten je iz Zagreba u Šibenik, jer je javno izjavio da će na izborima glasovati za oporbu na čelu s V. Mačekom. U Šibeniku je vršitelj dužnosti upravitelja redarstva, a poslije sporazuma o Banovini Hrvatskoj upravitelj redarstva. Potkraj travnja 1941. preuzima dužnost upravitelja zagrebačkoga redarstva, koju obnaša do kraja svibnja. Ozlojeden raznim nepravilnostima i pritiscima, podnosi ostavku. Na zahtjev A. Pavelića odlazi krajem 1941. na usavršavanje u redarstvenoj struci u Torino. Nakon četiri mjeseca vraća se u Zagreb, gdje je u proljeće 1942. imenovan upraviteljem župskog redarstva u Vukovaru. Od 6. VII. 1942. veliki je župan Velike župe Vinodol i Podgoije u Senju. Početkom 1944. na dužnosti je velikoga župana Velike župe Bribir u Šibeniku, a u kolovozu 1944. premješten je u MUP (Ured ministra). Od listopada 1944. do kraja sijećnja 1945. na dužnosti je velikoga župana Velike župe Livac-Zapolje u Novoj Gradiški, potom se vraća opet u MUP. Napustio Zagreb 6. V. 1945. Izbjegao u Argentinu. Pisao sjećanja, od kojih su neki odlomci objavljeni u Hrvatskoj reviji. - Aleksandar Vojinović, novinar i publicist, Zagreb

NIKŠIĆ, Marijan (1903-1986)

Rodio se je 19. srpnja 1903. u Gospiću od oca Jose, porijeklom iz Široke Kule. Školovao se je u rodnom mjestu, dok je Pravni fakultet polazio na Sveučilištu u Zagrebu, gdje je i diplomirao. Od 1930. godine nalazi se u upravnoj službi i to najprije u Beogradu, zatim u Novom Sadu te u Zagrebu, odakle bude 1938. "po kazni" premješten u Šibenik kao upravitelj redarstva, jer je za vrijeme izbora te godine surađivao sa Slavkom Kvaternikom i Vladimirom Košakom.

Proglašenje Nezavisne Drave Hrvatske zatiče ga na dotadašnjoj dužnosti u Šibeniku, koju obavlja do konca 1941., kada preuzima dužnost upravitelja zagrebačkog redarstva. Tijekom rata obavlja upravne dužnosti kao upravitelj redarstva pri Velikoj župi u Vukovaru, zatim postaje velikim županom u Senju a potom u Šibeniku i konačno u Novoj Gradiški.

U emigraciji ne sudjeluje izravno u političkom životu, ali nigdje ne manjka na kulturnom i karitativnom polju. Najviše je pisao u Hrvatskoj Reviji s područja sjećanja na svoju službu, na prilike u kojima je službovao i o ljudima s kojima se je susretao. Umro je 23. listopada 1985. u Buenos Airesu u kojem je živio od dolaska u Argentinu do svoje smrti.

• Nikšić, Marijan, Slućaj Janka Vojvodića - Hrvatski doprinos u krvi oslobođenju Bugarske. Hrvatska Revija-La Revista Croata, 1978, Sv. 4., 686-688.
• Nikšić, Marijan, Moja velika vjera u neuništivost Hrvatske - Odlomci iz mojih uspomena. Hrvatska Revija-La Revista Croata, 1983, Sv. 4., 653-681.
• Nikšić, Marijan, 10. Travnja 1941. u Šibeniku. Hrvatska Revija-La Revista Croata, 1985, Sv. 3., 513-521.
• Nikšić, Marijan, Prilog razjašnjenju slučaja Lorković-Vokić. Hrvatska Revija-La Revista Croata, 1985, Sv. 3., 566-567. (Prenos članka iz Slobodne Riječi br. 396 od srpnja 1985.).
• Nikšić, Marijan, Miroslav Krleža o nadbiskupu Stepincu. Hrvatska Revija-La Revista Croata, 1986, Sv. 1., 95. i Jedan zapis o Stepincu na istoj strani o Šegovićevu prijedlogu nadbiskupu Antunu Baueru, da Stepinca predvidi kao svoga nasljednika.

NIKŠIĆ, Marijan (1903.-1985.), političar, rođen je u Gospiću, gdje završava gimnaziju, a potom u Zagrebu studira pravo. Mlađi je brat ministra diplomata NDH Ante Nikšića. Kao izraziti hrvatski domoljub, uskraćen mu je posao u Hrvatskoj, pa službuje u Beogradu, Novom Sadu. Nekako uspijeva dobiti namještenje u Zagrebu, međutim ubrzo je premješten u Šibenik, jer je pokušao utemeljiti Hrvatsku izvještajnu službu, a.javno je govorio da će glasovati za Mačeka i HSS. Po uspostavi NDH, s dužnosti upravitelja redarstva, prelazi u Zagreb na istu službu, ali ubrzo podnosi ostavku. U obrazloženju je naveo da se na nj vrše pritisci; također je uočio brojne nepravilnosti u radu, medutim nije ih bio u stanju ispraviti, te je zaključio da pod takvim uvjetima ne može raditi. Odlazi u Italiju na kraće usavršavanje u struci, a poslije povratka u Zagreb povjerene su mu razne istaknute dužnosti. Početkom 1944. postavljen je za velikoga župana Velike Župe Bribir sa sjedištem u Šibeniku, a nakrato je bio i veliki župan Velike Župe Livac-Zapoije u Novoj Gradiški. Po slomu NDH emigrira u Argentinu, uključuje se u kulturni i politički život iseljene Hrvatske, surađuje u brojnim publikacijama i revijama. Umro je u Buenos Airesu.

Nikšić, Ante - odvjetnik i političar

NIKŠIĆ, Ante, odvjetnik i političar (Gospić, 8. VI. 1892. - Pilar kraj Buenos Airesa, 28. I. 1962.). Srednju školu završio u Gospiću. Pravo studirao u Beču i Zagrebu, gdje je i doktorirao. Kao student pripadao pravaškoj omladini; predsjednik je akademskoga kluba "Kvaternik" te studentskoga potpornog društva. Nakon studija obavljao je sudsku službu u Gospiću i Zagrebu, a potom radi kao odvjetnik u Vukovaru. Tu je za vrijeme izbora 1925. uređivao lokalne novine, glasilo Hrvatske zajednice, a poslije Hrvatskog bloka. Potom opet radi kao sudac u Jastrebarskom, Ivancu i Karlovcu, gdje postaje predsjednikom Kotarskoga suda, a potom i predsjednikom Sudbenoga stola. Na toj dužnosti dočekuje travanj 1941. Ustaškom je pokretu pristupio prije rata. Nakon proglašenja NDH pripomdgao je uspostavi nove vlasti u Karlovcu. Na putu u Zagreb, A. Pavelić je stigao 13. IV. u Karlovac i odsjeo u Nikšićevu stanu dva dana te u njemu primio njemačkog izaslanika Edmunda Veesenmayera i Mussolinijeva izaslanika Filippa Anfusa. U lipnju 1941. imenovan je velikim županom Velike župe Pokuplje sa sjedištem u Karlovcu, a sredinom ožujka 1942. premješten je u svojstvu velikog župana u MUP. Mjesec dana poslije imenovan je za poslanika kod MVP. Od kolovoza 1942. do travnja 1943. ministar je unutrašnjih poslova NDH, te potom poslanik u Italiji do sredine prosinca 1943. (Kći mu se udala 1942. za talijanskoga generala V. Ambrosia.) Vraća se u Zagreb u MUP. Početkom svibnja 1945. zatekao se u inozemstvu gdje je i ostao. Ubrzo se prebacio u Argentinu, nedaleko od Buenos Airesa. U Hrvatskoj reviji objavio je ulomak iz svojih uspomena o sarajevskom atentatu (4, 1961.), a u njihovu daljnjem objavljivanju prekinula ga je smrt. - mr. Zdravko Dizdar, znanstveni asistent, Hrvatski institut za povijest, Zagreb

NIKŠIĆ, Dr. Ante (1892-1962)

Rođen je 8. lipnja 1892. u Gospiću, gdje je završio pučku i srednju školu. Pravo je učio u Beču, zatim u Zagrebu, gdje je i doktorirao. Kao student bio je predsjednik Akademskog kluba "Kvaternik" te studentskog potpornog društva u Zagrebu. Stupio je u sudsku službu i služio u Gospiću i Zagrebu, a zatim je radio kao odvjetnik u Vukovaru, gdje je za izbora 1925. godine uređivao novine Hrvatskog Bloka. Ponovno se vraća sudstvu pa služi u Jastrebarskom i Ivancu i u Karlovcu kao šef Kotarskog suda, a zatim kao predsjednik Sudbenog stola.

Za vrijeme Nezavisne Države Hrvatske bio je veliki župan u Karlovcu, generalni konzul u Beogradu, ministar unutrašnjih poslova te poslanik u Rimu do kapitulacije Italije u rujnu 1943.

Godine 1945. napustio je domovinu i nakon dvije godine došao u Argentinu, gdje je radio u jednoj važnoj javnoj biblioteci i pisao svoje "Uspomene". Umro je 28. siječnja 1962. u Pilaru kraj Buenos Airesa. Svoje dopise i članke obidavao je potpisivati pseudonimom "M. Junius" i "Junius" (Istim pseudonimom služio se je također Dr. Ante Smith-Pavelić).

Nikšić, Ante, Sarajevski atentat i Srbi. Hrvatska Revija-La Revista Croata, 1961, Sv. 4., str. 354-358. (Ovo su kronološke bilješke iz neobjavljene knjige: "Uspomene". Naslov članku dalo je uredništvo, jer se bilješke odnose na taj događaj).

In Memoriam Vinko Nikolić

IN MEMORIAM PROF. VINKO NIKOLIC

El 12 de julio de este año el pueblo croata, en la patria y en la diáspora, se vio conmovido por la triste noticia del fallecimiento del poeta Nikolić, figura relevante en la lucha por la independencia de Croacia. La noticia conmovió particularmente a la colonia en la Argentina, en Buenos Aires, donde Nikolić inició su trascendente obra editorial, participando activamente también en la fundación y primera redacción de la revista Studia Croatica.

Vinko Nikolić nació en Sibenik el 2 de marzo de 1912 y desde temprana edad manifestó su talento literario. Se recibió en la Facultad de Filosofía y Letras de la Universidad de Zagreb, donde desempeñó el cargo de profesor en los colegios secundarios de la ciudad desde 1939 hasta 1945, año que abandonó la patria uniéndose al éxodo de centenares de miles de compatriotas en su retirada frente al avance del ejército comunista, buscando refugio en la región austríaca dominada por el ejército británico. Rechazados y entregados por los británicos a los comunistas yugoslavos, sólo algunos lograron salvarse de las matanzas masivas, entre ellos Vinko Nikolić quien, desde ese momento, inició un dramático vía crucis que forjó su personalidad de poeta y de promotor de la unidad nacional en la lucha por la liberación de su patria.

Salvándose de la extradición al recién establecido gobierno comunista yugoslavo al saltar, en plena marcha, del tren de los deportados, llegó a Roma donde logró una relativa tranquilidad. Allí, en la Facultad de Filosofía y Letras, preparó su tesis de doctorado sobre poesía croata moderna y publicó su primer libro de poesías en el exilio: "La Patria perdida". Amenazado nuevamente por las circunstancias políticas reinantes se trasladó al Nuevo Mundo en busca de una paz y de la posibilidad de reiniciar una actividad político-cultural.

En junio de 1947 llegó a Buenos Aires, donde se revelaron sus extraordinarios dotes en el ámbito editorial. Pasando por las dolorosas experiencias de los emigrados, consiguió un empleo en la biblioteca del Ministerio de Obras Públicas y paralelamente se volcó sin demora a la actividad patriótica.

Desde fines de ese mismo año hasta la mitad de 1950, fue redactor junto con Franjo Nevistic, del bisemanario Hrvatska (Croacia). Al mismo tiempo germina la idea de la necesidad de un revista dedicada a temas culturales, históricos y políticos croatas en vista de mantener y fortalecer los anhelos de liberación nacional.

La idea se ve realizada en el año 1951, cuando aparece el primer volumen de Hrvatska Revija (La revista croata), publicación trimestral, editada en colaboración con el escritor Antun Bonifačić, residente en aquel tiempo en Brasil. Ya los primeros volúmenes de Hrvatska Revija demuestran que la revista se aparta de los estrechos marcos partidistas y que inicia el proceso de la unificación nacional de la emigración y de su vinculación con la madre patria en la lucha por el reestablecimiento del Estado croata independiente, soberano y democrático.

Desde 1955 Nikolić asume la dirección de la Revista como único redactor. Siguiendo el camino trazado, consigue paulatinamente la colaboración de representativos escritores y destacadas personalidades de distintas orientaciones políticas. Dos años después, en 1957 fundó en Buenos Aires la editorial Knjiznica Hrvatske Revije, KHR (Biblioteca de la revista croata) que editó obras de importantes escritores y poetas croatas complementando los temas tratados en la revista.

Consciente de la importancia que la revista y los libros de la editorial van adquiriendo en la lucha nacional por la independencia, Nikolić siente la necesidad de trasladarse a Europa y seguir allí con la revista y la editorial "Frente a las puertas de la Patria".

En 1966 se estableció en París y en setiembre del mismo año publicó el primer volumen francés de Hrvatska Revija. Sufre luego un inesperado revés: a raíz del requerimiento del gobierno de Belgrado se le anula a Nikolić el permiso de residencia en Francia y la policía destruye totalmente el siguiente volumen de 164 páginas que se estaba imprimiendo.

Sin desanimarse, Nikolić y su esposa reimprimen el mismo volumen en Munich, logrando salvar así la continuidad de la Hrvatska Revija "Frente a las puertas de la Patria". Los esposos Nikolić obtienen la residencia en España y se establecen en Barcelona, donde la revista y la editorial alcanzaron la cumbre de su actividad que continuó hasta 1991 cuando Nikolic y su esposa se trasladan definitivamente a la patria liberada, continuando ininterrumpidamente su labor en Zagreb.

A su regreso a Croacia, Nikolić donó a la Biblioteca Nacional Universitaria el fruto de 40 años de exilio, los 160 volúmenes de Hrvatska Revija, además de 65 libros editados por él y de un valiosísimo archivo de documentos relacionados con esta insigne labor editorial. A su vez, Nikolić fue galardonado con los cargos de vicepresidente de la más antigua institución cultural croata, Matica Hrvatska, el de presidente de la Matriz croata de los emigrados y miembro de la Cámara de Regiones (Zupanije) del Parlamento croata por el Presidente de la República.

El reconocimiento de la obra literaria y editorial realizada por Vinko Nikolic tuvo expresiones particulares en el homenaje póstumo que le fue rendido en su entierro, el 16 de julio, en el cementerio Mirogoj de Zagreb. Lo acompañaron miles de amigos y hombres y mujeres de distintas orientaciones políticas. La ceremonia religiosa del sepelio estuvo a cargo del sacerdote Fra Bonaventura Duda, en presencia del obispo auxiliar de Zagreb el Dr. Gjuro Koksa. El presidente del Sabor, el académico Vlatko Pavletic, depositó una corona en nombre de esta institución parlamentaria. Pronunciaron discursos el Dr. Josip Bratulić, presidente de Matica Hrvatska, el académico Dubravko Jelcić en nombre de la Sociedad de escritores croatas, Franko Ceko en nombre de la ciudad natal de Nikolić, la presidenta de la Cámara de Regiones, Dra. Katica Ivanisević, el escritor Boris Maruna y por último el Dr. Juraj Kolarić, en nombre de la sociedad patriótica "Družba braće hrvatskoga zmaja".

En todos los discursos predominó el pensamiento expresado por Josip Bratulić: "Nikolić agotó su vida sirviendo a los demás sabiendo que así servía a Croacia, su amor permanente. Por eso lo llevan en su pensamiento aun aquellos que no compartieron sus ideas políticas, pero sí compartieron su forma de diálogo humano. Fue un cristiano auténtico, por su vida y por sus acciones. Sus poemas casi siempre fueron oraciones, o gritos de Job acerca de los destinos del hombre, del pueblo croata y de su país natal. Los temas centrales de su poesía son la patria, la madre, Croacia, la libertad...".

La redacción de Studia Croatica se siente particularmente unida a este sentir nacional manifestado hacia la persona de Vinko Nikolić y su obra, puente entre las dos Croacias: la patria y la diáspora croata. Nosotros, que tuvimos la suerte de acompañar su labor desde los penosos primeros pasos en Buenos Aires, conocer su hogar en la romántica calle Abad Samso, en Barcelona, y también su departamento-redacción repleto de libros y recuerdos, en Zagreb, apreciamos de una manera especial la obra de este hombre excepcional.

La muerte de Vinko Nikolić resulta tanto más dolorosa por cuanto nos deja, a pesar de su avanzada edad, en plenas condiciones de fuerza creativa. Pero su corazón, que ha cortado tan inesperadamente esta vida ejemplar, ha cerrado a su vez armoniosamente su ciclo vital: Nikolic murió en su querido Sibenik, la ciudad donde había nacido, y fue sepultado en la tierra que siempre amó y que tuvo la dicha de llegar a ver así como la había soñado: libre y soberana. Esto es un consuelo para su esposa y principal colaboradora Stefica, para sus amigos y para el pueblo croata.

Para nosotros, Vinko Nikolić sigue y seguirá viviendo en nuestro constante recuerdo y en un profundo sentimiento de agradecimiento.

Radovan Latković

Studia Croatica, Año 1997, 135, Pág. 275

Nikolić, Vinko, pjesnik i kulturni djelatnik

NIKOLIĆ, Vinko, pjesnik i kulturni djelatnik (Šibenik, 2. III. 1912.). U rodnom gradu, kao sjemeništarac završio gimnaziju (V. razred u Splitu). Na Filozofskom fakultetu u Zagrebu studirao južnoslavenske književnosti i hrvatski jezik, te hrvatsku povijest, ruski i talijanski jezik. Kao profesor književnosti i jezika radio je 1939.-45. u zagrebačkim srednjim školama; 6. V. 1945. napustio je Hrvatsku. Preživio je bleiburšku kalvariju te dospio u britanske zarobljeničke logore u Italiji (Grumo Appula i Grottaglie). Zarobljeništva se oslobodio 27. III. 1946., skočivši kraj Fogge iz jurećeg vlaka. Utočište u prvo vrijeme nalazi u izbjegličkom logoru Fermo, a potom u Rimu, gdje je upisao poslijediplomski studij slavistike i počeo raditi na doktorskoj tezi o modernoj hrvatskoj poeziji. God. 1947. morao je napustiti Italiju, jer ga je policija željela izručiti Jugoslaviji. Živio je u Buenos Airesu u Argentini do 1966., kad se vraća u Europu, kako bi bio bliže Hrvatskoj. Iz Francuske ga iste godine (1966.) protjeruju, pošto su mu u tiskari razorili slog Hrvatske revije, a ne primaju ga ni u Belgiji, V. Britaniji, Austriji, Njemačkoj ni Svicarskoj. Utočište nalazi u Španjolskoj, u Barceloni, gdje, zajedno sa suprugom Šteficom (rođ. Hofman), živi od lipnja 1968. do konačnog povratka u Hrvatsku 12. VII. 1991. Po povratku imenovan za zastupnika Županijskog doma Sabora Republike Hrvatske. Pjesme počinje pisati u drugom razredu gimnazije, a kao gimnazijalac uređuje list Iskra, u kojem objavljuje i svoje stihove. Surađuje u književnim časopisima, a 1934. s još devetero mladih autora predstavlja se knjigom Lirika grude. Samostalne zbirke pjesama Proljetna svitanja i Svijetli putovi objavljuje 1935., odnosno 1939. Na Rimske ugovore, kojima je i njegov Šibenik predan Talijanima, reagira (1941.) pjesmom Moj grad, a i istoimenom knjigom, iz koje je državna cenzura, ne želeći se zamjeriti Talijanima, izbacila nekoliko strofa. Kad je Italija kapitulirala, 1943. objavljuje knjigu Oslobođeni žali. U doba NDH sastavio je nekoliko pjesničkih antologija: Hrvatska majka u pjesmi (sa Sidom Košutić, 1941.); Između dva rata (1942.); Hrvatska Domovina (1942.); Lovori (1943.); Pjesme o majci (1944.); jedan je od suradnika velikoga enciklopedijskog izdanja Naša Domovina (1943.), a napisao je i niz tekstova o značenju i odgojnoj ulozi književnosti (zalažući se za novu književnost, primjerenu novom vremenu i državi) koje je sabrao u knjizi Nacionalni zadatci književnosti (1944.) U NDH najviše se bavio književno-prosvjetnim i odgojnim radom u vojsci; imao čin satnika. U emigraciji se nastavio baviti književničkim i uredničkim radom. Već 1947. objavljuje dvije zbirke pjesama: u Rimu Izgubljenu Domovinu i u Buenos Airesu Oskvrnuto Proljeće. Slijedi zbirka Molitva za moju Hrvatsku (Buenos Aires, 1949.), te izbori iz njegove poezije Duga nad porušenim mostovima (Buenos Aires, 1964.) i Trubač iz daljine (Rim-Chicago, 1976.). Sve svoje pjesme napisane dolačkim govorom (čakavština šibenskog Doca), objavio je u knjizi Gorak je zemlje kruv (Miinchen-Barcelona, 1977.). Svoju putopisno-političku prozu objavio je u dva sveska Pred vratima domovine (Buenos Aires, 1966., Pariz-München, 1967.; novo izdanje Zagreb, 1996.), a o 40. obljetnici Bleiburga dnevnik pod naslovom Tragedija se dogodila u svibnju (Barcelona, 1984./85.). Uredio je antologiju hrvatskoga emigrantskog pjesništva Pod tuđim nebom (Buenos Aires, 1957.). Pokrenuo je nekoliko časopisa i novina, a njegovo je životno djelo pokretanje, izdavanje i uređivanje pretežno književnog časopisa Hrvatska revija, koji je počeo izlaziti 1951. u Argentini (do lipnja 1955. uređivao ga je s A. Bonifačićem) te istoimene biblioteke. Hrvatska revija redovito je izlazila u više zemalja punih četrdeset godina i bila stožer okupljanja hrvatskih intelektualnih snaga i čuvar nade u povratak u slobodnu Hrvatsku. Od 1991. časopis izlazi i u Hrvatskoj, u izdanju Matice hrvatske, koja ga je izdavala do 1945., a i dalje ga ureduje Nikolić. U Knjižnici Hrvatske revije (pokrenute 1957.) objavljeno je 66 svezaka, medu kojima je i veliki zbornik (dva sveska) uspomena, svjedočanstava i dokumenata o kardinalu A. Stepincu Stepinac mu je ime (München - Barcelona, 1978., 1980.), koji je priredio V. Nikolić. - Josip Pavičić, književni kritičar, Zagreb

NIKOLIĆ, Vinko (1912.-1997.), pjesnik, književni kritičar, esejist, publicist, nakladnik, kulturnik radnik, središnja osoba hrvatskog kulturnog života iseljene Hrvatske, rođen je u Šibeniku, gdje polazi pušku školu i gimnaziju, a na Filozofskom fakultetu u Zagrebu studira južnoslavenske književnosti i hrvatski jezik, te nacionalnu povijest, talijanski i ruski jezik. Bio je srednjoškolski profesor od 1939.-1945. Poeziju je počeo pisati veoma rano; prve pjesme objavljene su mu god. 1931. u almanahu Selo i grad; god. 1934. zastupljen je u knjizi Lirika grude, gdje je propjevao na čakavskom šibenskom narječju. Prva samostalna zbirka pjesama Proljetna svitanja izlazi mu god. 1935. Objavljuje i tijekom Drugog svjetskog rata. Zajedno s Hrvatskom vojskom i civilima povlači se u Austriju, Bleiburg, gdje je i uhićen. Iskakanjem iz jurečega vlaka spašava se od izručenja komunističkim jugoslavenskim vlastima. Dospijeva u zarobljenički logor pod britanskom kontrolom; nešto kasnije, kad su se prilike popravile, u Rimu upisuje postdiplomski studij. Međutim, komunističke jugoslavenske vlasti tragaju za njim, pa kad mu opet zaprijeti uhićenje i izručenje, žurno prelazi talijansko-francusku granicu i iz Marseilla, god. 1947., odlazi uArgentinu. U Argentini, u početku, radi na najtežim poslovima, a paralelno se posveéuje kulturnom radu medu iseljenim Hrvatima. Pokreće god 1951. Hrvatsku reviju, zasigurno našu najbolju kulturno-političku publikaciju, oko koje se okupljaju vrsna hrvatska pera raseljene Hrvatske. Također objavljuje i tajnim kanalima dospjele tekstove suradnika iz domovine. Videći da je iz Argentine nemoguće udovoljiti kulturnoj misiji svoga naroda kojoj se posvetio, odlučuje se vrati u Europu. Dolazi u Francusku, ali ga, na intervenciju jugoslavenskih vlasti, Francuzi protjeruju. Nije bio dobrodošao ni u Britaniji, Belgiji, Švicarskoj, Njemačkoj... Napokon se 1966., sa suprugom Šteficom, koja s njim dijeli velike zasluge na kulturnom planu, nastanjuje u Barceloni i u ovom gradu razvija snažnu nakladnku djelatnost. Već otprije utemeljena Knjižnica Hrvatske revije, sada počinje objavljivati znanstvena, publicistička, umjetnička djela Hrvata iz emigracije, ali također i iz domovine, koja su naišla na izuzetnu pozornost hrvatskih čitatelja. Iz tih knjiga smo saznavali istinu o ratnoj Hrvatskoj, o bleiburškom masakru, o križnim putovima i kolonama smrti, o kardinalu Stepincu, ali također i razmišljanja o sutrašnjoj samostalnoj Hrvatsko koja, ponajprije, mora biti demokratska država, zasnovana na pomirbi Hrvata itd. Po uspostavi Republike Hrvatske vraća se u domovinu. Zastupnik je u Županijskome domu Hrvatskoga Sabora, ali također nastavlja uređivati Hrvatsku reviju, sada pod okriljem Matice Hrvatske. Umro je u svome Šibeniku, a pokopan u Zagrebu. Objavio je više zbirki pjesama, u emigraciju i domovini, priredio više antologija, kao i publicističkih djela. Jedan je od najzaslužnijih hrvatskih kulturnih radnika uopće.

NIKOLIĆ, Prof. Vinko (1912)

Rođen je 2. ožujka 1912. godine u Šibeniku od oca Ante i majke Frane rod. Juras. Pučku školu i klasično odjeljenje Realne gimnazije polazio je u Šibeniku (osim 5. razreda u Splitu), kao pitomac Biskupskog sjemeništa. U 7.i 8. razredu pokrenuo je i uređivao listić "Iskra". Nakon mature 1932. upisao se je na Filozofski fakultet Sveučilišta u Zagrebu, gdje je u veljači 1937. diplomirao skupinu za hrvatsku književnost i jezik. Iz političkih razloga ne može dobiti namještenje pa radi kao prefekt Napretkovog konvikta u Sarajevu pa onda kao dopisnik i jezični korektor novina u Zagrebu. Za vrijeme Banovine Hrvatske služio je kao profesor na Trgovačkoj akademiji od studenoga 1939., a od srpnja 1943. na Prvoj muškoj realnoj gimnaziji u Zagrebu sve do svibnja 1945., kada se s hrvatskom vojskom i narodom povlači u Austriju, iz nje dospijeva u Italiju, gdje kao "ratni zarobljenik" trpi po raznim savezničkim logorima deset mjeseci. Skakanjem iz jurećeg vlaka pri preseljenju u drugi logor u noći 27. ožujka 1946. zamjenjuje status "zarobljenika" statusom političkog emigranta s bilješkama o životu u zarobljeničkim logorima u torbi. U Rimu se je upisao na Filozofski fakultet i pripremio doktorsku tezu o hrvatskoj modernoj poeziji. Od 8. lipnja 1947. nalazi se u Argentini, s drom Franjom Nevistićem uređuje polumjesečnik "Hrvatska" od 1. XI. 1947. do polovice 1950. a 1949. s njime uređuje kulturno-politički Zbornik "Hrvatska". Od 1951. izdavao je i uređivao s drom Antunom Bonifačićem kulturno-književni časopis "Hrvatska Revija", a od 1955. slijedećih deset godina to sam u Buenos Airesu. Godine 1965. odlazi "u pohode emigraciji". Tako nastaju dvije njegove knjige: "Pred vratima domovine - Susret s hrvatskom emigracijom 1965. - Dojmovi i razgovori" (Buenos Aires, 1965. Knjiga prva; Venezuela-Sjedinjene Američke Države -Kanada- New York). Pokušava se zaista približiti domovini: 1966. seli s revijom u Francusku, ali nakon prvog broja biva iz nje izbačen. Skoro dvije godine luta Europom, ali ipak objavljuje drugu knjigu "Pred vratima domovine (Pariz-München, 1967.) - obje u izdanju 1957. osnovane "Knjižnice Hrvatske Revije". Tu je opisan sastanak s Europom. Konačno, poslije Belgije, Engleske, Austrije, Njemačke, Svicarske, nastanjuje se u Barceloni iz koje uređuje monumentalna izdanja: "Bleiburška Tragedija Hrvatskoga Naroda" (Prošireni prijevod "La Tragedia de Bleiburg" Buenos Aires, 1963./ u dva izdanja: 1976. i 1977.), "Stepinac mu je ime" (Knj. I. 1978. Knj. II., 1980), "Tragedija se dogodila u svibnju" (I. dio 1984., Il.dio 1985.) te "Bleiburg: Uzroci i posijedice" (1988.). Pjesnički opus mu je golem. Živi u Zagrebu.

NIKOLIC, Vinko (Šibenik 1912. – Zagreb 1997.)

Bio je pjesnik, kulturni djelatnik i izdavač. Živio je u Italiji, Francuskoj, Zapadnoj Njemačkoj, Španjolskoj i u Argentini, gdje je zajedno s Bonifačićem, pokrenuo "Hrvatsku reviju", časopis književnog karaktera, u Buenos Airesu 1951. godine. Objavio je više zbirki pjesama: "Proljetna svitanja" (1935.), "Svijetli putovi" (1939.), "Moj grad" (1941.), "Duga nad porušenim mostovima" (1964.), "Pismo mojoj Hrvatskoj iz tuđine" (1970.), "Gorak je tuđe zemlje kruh" (1976.), "Pod tuđim nebom" (1957.) i dr. Autor je putopisne proze: "Pred vratima domovine" (1966.), "Tragedija se dogodila u svibnju" itd. Argentinu je napustio 1966. godine, kada se preselio u Barcelonu.